Mới đây, một doanh nghiệp trong nước muốn mua cam tươi để chế biến xuất khẩu. Doanh nghiệp này nhờ Hiệp hội Trái cây hỏi ở khắp các tỉnh trồng cam, nhưng không nơi nào có đủ lượng cam theo đúng yêu cầu chế biến của doanh nghiệp này. Đầu vào khó khăn Cái khó lớn nhất trong xuất khẩu trái cây hiện nay vẫn nằm ở đầu vào. Đây là một nghịch lý lớn trong sản xuất trái cây, vì trên thực tế, trong khi các ngành hàng khác thường chỉ bị bí đầu vào do thiếu hụt sản lượng thì, ngược lại, trong ngành trái cây, sản lượng trái cây hằng năm vẫn cứ ê hề. Ấy thế mà nguyên liệu cho các nhà máy chế biến thì thiếu vẫn hoàn thiếu, các nhà xuất khẩu trái cây tươi vẫn khó tìm được đủ lượng hàng theo đúng tiêu chuẩn mà khách nước ngoài đưa ra. Theo bà Võ Mai – Chủ tịch Hiệp hội Trái cây Việt Nam, phần lớn trái cây mà chúng ta sản xuất ra không phải là trái cây hàng hóa. Trái cây có chất lượng kém, mẫu mã, kích cở không đồng đều, nhiễm sâu bệnh, còn dư lượng chất BVTV… Nguyên nhân chính vẫn là do các địa phương chưa làm được việc quy hoạch, xây dựng thành từng vùng chuyên canh cây ăn quả trên một diện tích lớn, vì vậy, việc sản xuất trái cây Việt Nam vẫn trong tình trạng manh mún, nhỏ lẻ, không theo một tiêu chuẩn hàng hóa nào. Rất mừng là một số địa phương đã thực sự bắt tay vào việc quy hoạch và đầu tư, phát triển một số vùng chuyên canh rau quả có thế mạnh: Bến Tre đã lên phương án quy hoạch và đang triển khai xây dựng 10.000ha bưởi da xanh; An Giang quy hoạch vùng trồng khóm Queen nguyên liệu với diện tích 2.400ha ở xã Lương An Trà (huyện Tri Tôn) để cung cấp nguyên liệu chế biến cho nhà máy của Công ty Antesco… Tuy nhiên, thành quả từ những chuyển biến trên thì còn phải đợi vài năm nữa. Trước mắt, trong năm 2006 này, trái cây Việt Nam vẫn sẽ tiếp tục thất thế trước trái cây của các nước trong khu vực, đặc biệt là trái cây Thái Lan. Kết quả điều tra của Hiệp hội Trái cây tại các tỉnh của Trung Quốc có biên giới chung với Việt Nam, cho thấy, mặc dù đây chưa phải là thị trường khó tính, nhưng trái cây Việt Nam vẫn bị đánh giá khá thấp. Cụ thể, trái cây Việt Nam có quá nhiều điểm yếu như: bị bầm dập, xây xước (do thu hái, đóng gói, vận chuyển, bốc xếp… không đúng cách); bị sâu bệnh, mau hư hỏng; không đồng đều, xấu mã; bao bì xấu, không có nhãn hàng hóa; trái nhãn bị xông SO2 quá mức quy định, phải trả lại hoặc hủy… Trong khi đó, trái cây Thái Lan đẹp hơn, chất lượng cao hơn, mẫu mã, bao bì hấp dẫn hơn. Chính vì vậy, trái cây Việt Nam vẫn chỉ mới vào được các tỉnh biên giới phía Nam của Trung Quốc, với số lượng còn hạn chế, mà chưa thể đi sâu vào nội địa nước này. Không những thế, theo lộ trình cắt giảm thuế của AFTA, năm nay, thuế suất cho trái cây lưu chuyển từ nước này sang nước khác trong nội bộ khối ASEAN chỉ còn ở mức thống nhất chung là từ 0-5%. Với mức thuế này, trái cây Thái Lan và các nước khác càng dễ xâm nhập vào thị trường Việt Nam. Cần mở thêm nhiều cánh cửa xuất khẩu Dù vậy, với đà tăng trưởng xuất khẩu trở lại trong 2 năm qua, cùng với những chuyển biến bước đầu trong sản xuất và chế biến trái cây trong nước, trái cây Việt Nam vẫn có quyền hy vọng tăng trưởng xuất khẩu năm nay và những năm tới. Trung Quốc vẫn là một thị trường trọng điểm và lâu dài cho trái cây Việt Nam. Theo Hiệp hội Trái cây, Trung Quốc vẫn khuyến khích mua bán rau quả qua biên giới Việt – Trung, bởi vì vận chuyển gần, mau lẹ, cước phí thấp, hàng đến tay người tiêu dùng rất nhanh chóng trong tình trạng còn tươi mới. Ngoài ra, trái cây Trung Quốc và Việt Nam hoàn toàn có thể bổ sung cho nhau về chủng loại và thời vụ vì Trung Quốc có lợi thế về trái cây ôn đới, còn Việt Nam là trái cây nhiệt đới, thời vụ trái cây hai nước lại lệch nhau (Việt Nam: mùa xuân, mùa hạ; Trung Quốc: mùa thu, mùa đông)… Tuy nhiên, để đứng vững và thâm nhập sâu hơn vào thị trường này, trái cây Việt Nam cần phải nhanh chóng đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của WTO đối với rau quả nhập khẩu như VSATTP, chất lượng, mẫu mã, bao bì… phải theo tiêu chuẩn quốc tế. Mặt khác, việc mở rộng ra những thị trường đầy tiềm năng khác như Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Nga, Pháp, Mỹ, Đức, Hong Kong…là rất cần thiết tránh bị phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Trung Quốc như lâu nay. Bởi vậy, ngành trái cây đang rất mong nhà nước thúc đẩy việc ký kết hiệp định kiểm dịch thực vật với các nước như Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc, New Zealand… Có như vậy, rau quả tươi của Việt Nam mới mở được cánh cửa để đi vào những thị trường này. Được biết, Cục BVTV và Viện CĂQMN đã hợp tác với Mỹ, Nhật, Úc và New Zealand tiến hành khảo kiểm nghiệm thành công phương pháp xử lý ruồi đục quả bằng nước nóng trên xoài và thanh long. Đây là cơ sở ban đầu để trong thời gian tới, xoài và thanh long tươi của Việt Nam có thể được phép nhập khẩu vào 4 nước nói trên. (Nguồn: Báo NNVN số 37 (2362) ra ngày 21.02.2006)