Tại một số huyện của tỉnh Sóc Trăng, An Giang, rầy nâu và bệnh đạo ôn cũng đang hoành hành nhiều trà lúa đông xuân đang độ làm đòng. Theo số liệu của Sở NN-PTNT tỉnh Sóc Trăng, diện tích lúa bị hại do rầy nâu và đạo ôn đã lên tới 21.344ha, trong đó có trên 5.87ha bị rầy nâu phá. Tỉnh An Giang có 13.000ha lúa bị nhiễm rầy nâu nặng, trung bình với mật độ 4.000 con/m²… Đã hơn một tuần qua, nhiều diện tích lúa Đông xuân tại các tỉnh ĐBSCL bị rầy nâu và bệnh đạo ôn phá hại. Theo thống kê từ Sở NN-PTNT các tỉnh trong vùng, đến hết ngày 13-2 đã có trên 100.000ha lúa Đông xuân, trong đó có 65.000ha bị rầy nâu phá và 35.000ha bị nhiễm bệnh đạo ôn. Rầy nâu nhiều như… trấu! Theo khảo sát của chúng tôi, tại nhiều huyện thuộc khu vực đầu nguồn An Giang, Đồng Tháp và một số huyện phía nam tỉnh Tiền Giang, Vĩnh Long, mật độ rầy nâu xuất hiện dày đặc, tỷ lệ lên tới 10.000 con/m². Thay vì màu xanh, cánh đồng lúa hàng nghìn ha của huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp giờ chỉ còn các vết vàng cháy do rầy nâu phá. Dạo quanh xã Vĩnh Thạnh, Vĩnh Hưng, ở đâu chúng tôi cũng bắt gặp cảnh nông dân từng tốp, từng tốp cõng bình ra đồng xịt thuốc, bơm dầu hỏa cứu lúa. Lão nông Nguyễn Văn Tiễn ở xã Vĩnh Thạnh có 10 công lúa đông xuân thì rầy nâu đã “xơi” hết 6 công. “Ăn tết xong, đúng ngày mùng 5 tôi ra đồng. Vừa vạch hàng lúa đầu tôi đã hoa mắt, rầy nâu bám đen kịt gốc lúa” – ông Tiễn kể. Và thế là suốt hơn 1 tuần qua, cả gia đình tôi cứ người trước, người sau căng lưng tát nước vào ruộng lúa, rồi lấy cây rẽ thành từng vạt rộng chừng 1m, rung mạnh vào thân lúa cho rầy rớt xuống nước, sau đó dùng dầu hỏa bơm xuống. “Cứ làm hết lượt quay qua kiểm tra lại thấy vẫn còn rầy nâu. Tôi đang chuyển sang tiếp tục xịt thuốc valizacin” – ông Tiễn cho biết. Ngược lên vùng đầu nguồn các huyện Tân Hồng, Tháp Mười, Hồng Ngự, chúng tôi cũng bắt gặp cảnh nông dân căng sức chống rầy và bệnh đạo ôn. Ghé qua xã Phú Điền, huyện Tháp Mười, mới 7 giờ sáng đã thấy nhiều nông dân xắn quần tất bật lội xuống ruộng lúa. Cả xã Phú Điền chưa đến 8.000ha lúa đông xuân nhưng chỉ trong chốc lát, rầy nâu đã phá hết trên 300ha. Vừa ấn cần bơm xuống ruộng, ông Phạm Hữu Thuấn ở thôn 1, vừa uể oải: “Bụi lúa nào cũng có, rầy nhiều đến mức như rãi trấu”. Nói xong ông quơ bàn tay đầy xác rầy chết do thuốc lên như để chứng minh lời mình. Bơm nước đến ½ thân lúa để phòng trừ! Trong chiều hôm 13-2, chúng tôi đã liên lạc được với ông Nguyễn Văn Ga – Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Gò Công Đông, tỉnh Tiền Giang, địa phương có tới 1.400ha trong tổng số trên 9.000ha lúa đông xuân bị rầy nâu khá nặng. Ông Ga cho biết, chưa năm nào rầy nâu xuất hiện nhiều như năm nay; vụ đông xuân 2004-2005 cũng có rải rác ở một số xã nhưng nông dân xịt thuốc đồng loạt trong khoảng 10 ngày là hết. Năm nay rầy vừa xuất hiện sớm (khoảng mùng 4, mùng 5 tết) và mật độ rất nhiều. Theo ông Dương Nghĩa Quốc – Phó Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Đồng Tháp, hiện tượng mưa muộn kéo dài trong những tháng 11,12-2005 cộng với thời tiết lạnh, xuất hiện sương muối sớm là điều kiện lý tưởng để rầy nâu và bệnh đạo ôn phát triển. Ông Quốc thông báo, cả tỉnh Đồng Tháp hiện có trên 10.000ha lúa bị rầy nâu và đạo ôn phá hại. Nhiều ngày qua, Chi cục BVTV tỉnh đã huy động hết cán bộ nhân viên xuống từng vùng trọng điểm hướng dẫn nông dân cách phòng trừ. Qua trao đổi với chúng tôi về biện pháp phòng trừ, TS.Phạm Sỹ Tân – Phó Viện trưởng Viện lúa ĐBSCL cho rằng, nông dân cần phải hạn chế tối đa biện pháp sử dụng thuốc để phòng trừ. “Nếu dùng thuốc sau thời gian rầy đã lột xác sẽ không còn tác dụng” – ông Tân nói. Theo ông Nguyễn Văn Khang – Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Tiền Giang, cách phòng trị tốt nhất là ruộng phải có nước từ ½ thân cây lúa trở lên. Nếu không dùng thuốc, có thể dùng dầu hỏa bơm đều lên mặt nước, sau đó dùng cây rung mạnh vào thân lúa cho rầy rơi xuống nước. Tuy nhiên, ông Khang cho rằng đối với những chân ruộng cao, nông dân cần sử dụng ngay thuốc aplaomick để chống rầy lột xác. Trong thời điểm hiện nay, nếu lúa chưa làm đòng, phải hạn chế đến mức tối đa sử dụng phân urê nhằm giúp thân lúa cứng cáp… Mặc dù chưa có con số thống kê chính xác mức thiệt hại do rầy nâu và bệnh đạo ôn phá hoại, nhưng nhiều ý kiến cho rằng khả năng năng suất và sản lượng vụ lúa đông xuân năm nay ở các tỉnh ĐBSCL bị ảnh hưởng là khó tránh khỏi. Ông Phạm Sỹ Tân – Phó Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL: Việc nông dân lạm dụng quá nhiều diện tích lúa vụ 3 trong năm khiến cho đất không có thời gian nghỉ; mầm bệnh tồn tại trong đất có điều kiện phát triển cũng là tác nhân gây nên dịch. Ngoài ra, trong mấy năm gần đây, nông dân ĐBSCL chạy theo giống lúa đặc sản, ngắn ngày, kháng rầy thấp như IR 50404, IR 13240-108, Jasmine 85… nên vô hình đã tạo điều kiện cho rầy phát triển. (Nguồn: Báo NTNN số 32 (1673) ra ngày 14.02.2005)