Hiện nay nông dân các tỉnh ĐBSCL đang vào vụ thu hoạch rộ lúa đông xuân. Nhu cầu bán sản phẩm để trang trải chi phí rất lớn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp (DN) không thể đáp ứng được vì… thiếu vốn. Tình trạng này không những làm giá lúa sụt giảm mạnh mà thương nhân nước ngoài cũng lợi dụng ép giá gạo của VN xuống thấp. Nhu cầu mười, vay một… Ông Trương Văn Ảnh – Giám đốc Cty XNK Lương thực Long An (Longanfood), cho biết, là đơn vị chủ lực, chịu “trách nhiệm” chính trong việc thu mua toàn bộ lượng lúa hàng hóa xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Long An, nhưng hiện nay Longanfood chỉ dám mua cầm chừng vì quá thiếu vốn. “Vào thời kỳ cao điểm như hiện nay, chúng tôi cần tới 300 tỷ đồng để mua lúa cho dân. Thế nhưng, từ đầu năm đến nay, Longanfood mới chỉ được ngân hàng giải ngân vài chục tỷ đồng”- ông Ảnh nói. Theo ông Ảnh, hậu quả của vấn đề này là Longanfood không thể mua lúa trữ lại được, nếu có vốn trung bình mỗi ngày công ty có thể “gom” từ 700-800 tấn lúa, nhưng hiện nay chỉ đủ tiền mua… 50 tấn. Trao đổi với chúng tôi, ông Trương Thanh Phong – Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN (VFA) cũng bức xúc khi cho rằng, quy định ngân hàng đặt ra là hoàn toàn trái ngược với nhiệm vụ Chính phủ giao cho các DN xuất khẩu gạo (có trách nhiệm thu mua hết lúa hàng hóa – PV). Ông Phong cho biết, để giao một tàu gạo 10.000 tấn, DN phải cần tới một khoản tiền lên đến 38-40 tỷ đồng, chưa kể các khoản vốn khác để quay vòng mất cả trăm tỷ đồng nữa. Trong khi đó, theo quy định của Ngân hàng, DN muốn vay vốn phải có hợp đồng, có L/C… Vào mùa XK gạo cao điểm, mỗi DN kinh doanh gạo phải cần số vốn từ 200-300 tỷ đồng mới đảm bảo khả năng quay vòng. Thế nhưng, theo tìm hiểu của chúng tôi, rất hiếm DN kinh doanh XK gạo có khoản vốn lưu động lơn như vậy. Ông Hồ Chấn Lâm – Giám đốc Công ty XNK Lương thực Trà Vinh bức xúc: “ Có một nghich lý là lượng gạo XK ngày càng tăng mạnh nhưng số tiến được các ngân hàng cho vay ngày càng giảm”. Ông Lâm dẫn chứng cho rằng, như công ty ông trước đây được vay 150-200 tỷ đồng nhưng hiện nay chỉ được vay 40-50 tỷ đồng. “Nhu cầu vay mười đồng, Ngân hàng chỉ giải quyết cho một đồng, DN chúng tôi đào đâu ra tiền mà kinh doanh, mua lúa cho dân!” – ông Lâm cay đắng. Nông dân mất lời, DN bị chèn ép Từ khi nông dân các tỉnh ĐBSCL vào vụ thu hoạch lúa đông xuân, lượng lúa hàng hóa tăng đột biến. Lúa giao dịch trên thị trường nhiều, trong khi doanh nghiệp cứ “mua cầm chừng” vì… đói vốn. Hệ quả là giá lúa liên tục biến động. Đầu vụ, giá lúa loại tốt đứng ở mức 2.500-2.600 đồng/kg, nay giảm còn 2.200 đồng/kg. Chưa cần phải đi sâu phân tích thiệt hơn, điều dễ nhận thấy nhất đó là nông dân mất đứt 300-400 đồng/kg lúa. Phía DN cũng thiệt hại không kém. Chỉ trong thời gian ngắn, từ mức giá bán hơn 260 USD/tấn. Loại gạo 5% tấm đã liên tục rớt giá và hiện được DN ký bán với mức giá 238-239 USD/tấn. Điều bất hợp lý là giá thành của loại gạo này lên đến 248 USD/tấn, tức là DN biết lỗ nhưng vẫn ký hợp đồng! Vì sao lại xảy ra tình trạng như vậy? Theo giải thích từ phía VFA và các DN XK gạo, thương nhân nước ngoài lợi dụng thời điểm nông dân các tỉnh ĐBSCL đang vào vụ đông xuân, lúa hàng hóa nhiều nên ép giá gạo. Quan trọng hơn, họ đã lợi dụng triệt để “điểm yếu” về vốn của các DN xuất khẩu gạo VN để khai thác. Một điểm “thất thế” khác mà các DN buộc phải ký hợp đồng thấp hơn giá thành chính là do cơ chế Ngân hàng… đẻ ra. Việc Ngân hàng đòi hỏi phải có hợp đồng, có L/C mới được vay vốn đã ép các DN vào chân tường. Nhiều DN chỉ vì mong được vay vốn để có tiền mua lúa gạo, mặt khác nhằm giữ khách hàng nên đã chấp nhận ký giá bán thấp. Trao đổi với chúng tôi, ông Trương Thanh Phong không đồng tình với việc các DN ký hợp đồng giá thấp vì điều này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của bản thân DN mà còn gây thiệt hại cho nông dân lẫn quyền lợi Quốc gia. Tuy nhiên, ông Phong cũng khẳng định nếu DN có vốn để mua dự trữ trong kho lượng gạo khoảng 500.000 tấn gạo, thương nhân nước ngoài không thể nào ép giá DN được. Lúc đó nông dân và DN sẽ không chịu thiệt hại… Vấn đề bức xúc về vốn vay từ phía các DN xuất khẩu gạo sẽ được Chính phủ và các ngành liên quan bàn thảo tại cuộc họp diễn ra vào ngày hôm nay 14-3 tại TP.HCM. NTNN sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc… (Nguồn: Báo NTNN số 52 (1693) ra ngày 14.03.2006)