(17/3/2011) - Hiện nay, nước biển xâm nhập sâu vào địa phận tỉnh Bến Tre. Đây cũng là thời điểm mà chính quyền và nhân dân các địa phương này đang thực hiện các biện pháp khẩn trương đối phó với hạn, mặn đến sớm để có nguồn nước ngọt đảm bảo cho sản xuất cũng và đời sống.

Từ sau Tết cổ truyền cho đến nay, nước mặn luôn là mối nguy cơ đe dọa sinh hoạt và sản xuất đối với người dân tỉnh Bến Tre; bởi vùng đất ba dãy cù lao này, tứ bề sông nước, kênh rạch chằn chịt chịu tác động rất lớn của nước mặn. Trung tâm khí tượng thủy văn tỉnh Bến Tre cho biết, hiện nay mực nược mặn 3-4 phần nghìn đã lấn sâu vào nhiều hệ thống sông chính của tỉnh cách cửa sông gần 40-50 km, nước mặn đến sớm hơn năm ngoái nửa tháng. Tại nhiều địa phương gần biển, ven sông đã bắt đầu bị ảnh hưởng của hạn mặn.

Ông Võ Ngọc Hòa nông dân ở xã Tam Hiệp, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre đang chăm sóc 4 nghìn mét vuông đất trồng dưa gang. Ruộng dưa gang của người nông dân này vừa ra nụ thì nước dưới kênh đã bị mặn dần. Ông Võ Ngọc Hòa cho biết, vụ đông xuân này đa số nông dân địa phương đều gieo sạ lúa và trồng hoa màu trễ hơn năm ngoái nửa tháng. Đã vậy mà nước mặn còn đến sớm, không biết phải đối phó thế nào vì thiếu nước thì cả lúa và hoa màu đều bị chết hoặc giảm năng suất. Chỉ tay về phía cánh đồng lúa đã ngã màu vàng vì thiếu nước, ông Hòa than thở:” Gió thổi như vầy là ngoài sông nước chè mặn rồi đó. Năm nay nước mặn lên sớm hơn các năm trước. Do làm vụ 2 trễ nên vụ 3 làm trễ hết. Hoa màu, lúa bị thiệt hại đã đành còn .mấy người nghèo không có điều kiện trữ nươc sẽì không đủ nước xài”.

Do nước mặn đến sớm, nên nhiều diện tích lúa, hoa màu và vườn cây ăn trái nằm ven sông, rạch của tỉnh Bến Tre bị thiếu nước. Đặc biệt khi gió chướng triều cường dâng cao nước mặn còn len lỏi vào tận kênh mương nội đồng. Bởi tại tỉnh Bến Tre các dự án thủy lợi chưa được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh, hệ thống cống đập chưa khép kín nên chưa thể ngăn mặn triệt để. Ông Bùi Minh Quang, Phó chủ tịch xã Châu Hưng, huyện Bình Đại, tỉnh Bến Tre cho biết:” Năm nay, UBND xã phối kết hợp các ngành và Hội nông dân tuyên truyền bà con nông dân chủ động phòng chống mặn. Đặc biệt, theo dỏi mực nước khii nước ngọt lấy vào kênh khi nước mặn thì đóng lại. Riêng đối với khu vực ven sông Tiền thì các cống đập còn hở nên không ngăn mặn được phải chịu ích nhiều thiệt hại”.

Tại các huyện Châu Thành, Chợ Lách, Mỏ Cày Nam, Mỏ Cày Bắc… thì hàng nghìn vườn cây, ao cá, hoa kiểng, cây giống cũng đứng trước nguy cơ đe dọa của hạn mặn. Chỉ tính riêng tại 2 huyện Mỏ Cày Bắc và Chợ Lách ( tỉnh Bến Tre), năm nay nếu không có giải pháp ngăn mặn từ sông Hàm Luông vào sẽ gây ảnh hưởng trên 5.000 ha vườn cây ăn trái, hoa cảnh, cây giốngcủa nhân dân, ước thiệt hại khoảng 50 tỷ đồng.

Hạn mặn không chỉ gây tổn thất lớn cho sản xuất mà còn gây khó khăn đến sinh hoạt đời sống của người dân xứ dừa này. Cái khó của Bến Tre là đa số mạch nước ngầm trên địa bàn tỉnh đều nhiễm phèn, nhiễm mặn. Thế nên vào mùa khô người dân phải sử dụng nước sinh hoạt từ các trạm cấp nước tập trung. Các trạm cấp nước phải lấy nguồn nước mặt để xử lý. Do đó, khi nước mặt trên ao hồ, kênh rạch bị nhiễm mặn thì vấn đề cung cấp nước ngọt hết sức nan giải. Hiện nay, toàn tỉnh có 54 trạm cấp nước sinh hoạt nông thôn.Năm ngoái do hạn mặn kéo dài nên nhiều trạm phải bất đắc dĩ phải cấp nước mặn cho người dân cử dụng. Nếu năm nay, khô hạn kéo dài, nước mặn xâm nhập sâu thì cũng không khỏi tình cảnh trên. Đặc biệt, tại thành phố Bến Tre nước mặn bao vây, đời sống, sinh hoạt của người dân và hoạt động của các cơ quan đơn vị tại trung tâm tỉnh sẽ gặp khó khăn.

Để hạn chế thiệt hại do hạn, mặn gây ra đối với sản xuất và giảm bớt khó khăn do thiếu nguồn nước ngọt mùa khô, các ngành, các cấp và người dân trong tỉnh Bến Tre đang khẩn trương các biện pháp chủ động đối phó. UBND tỉnh Bến Tre chỉ đạo cho Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn và UBND các huyện tăng cường công tác thủy lợi nội đồng, củng cố các hệ thống cống đập ngăn mặn, trữ ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đối với 2 huyện Chợ Lách và Mỏ Cày Bắc , tỉnh Bến Tre chi khẩn cấp 950 triệu đồng để đầu tư xây dựng 12 cống ngăn mặn nhằm đóng kín các đầu mối ngăn mặn. Riêng ở huyện Bình Đại, tất cả các xã đều ra quân làm thủy lợi nội đồng,khai thông dòng chảy. Dự kiến trong tháng này huyện sẽ làm 3.800 mét kênh mương thủy lợi. Đối với Trung tâm nước sinh hoạt vệ sinh môi trường nông thôn tăng cường công tác quản lý, vận hành các nhà máy cấp nước hết công suất để đảm bảo đủ lượng nước ngọt. Ông Cao văn Trọng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre cho biết, rút kinh nghiệm từ năm ngoái, năm nay tỉnh có chủ trương giao cho công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cấp thoát nước kéo nước thô từ huyện Châu Thành về phục vụ cho địa bàn thành phố Bến Tre khi bị nước mặn tấn công. Vì địa bàn thành phố Bến Tre là trung tâm kinh tế- chính trị của tỉnh, thiếu nước ngọt sẽ gây khó khăn. Để chống hạn mặn, năm nay người dân ven biển(tỉnh Bến Tre) tổ chức thăm dò và đào hoặc khoan các giếng tầng nông để tìm ra các mạch nước ngọt “chữa cháy” trong mùa khô hạn. Mỗi giếng đào có độ sâu xuống lòng đất từ 5-7 mét, giếng khoan thì vài chục mét ; khi trúng mạch nước ngầm nhiều hộ dân có đủ lượng nước sinh hoạt cho cả mùa khô. Ông Tống Hoàng Lam, Phó chủ tịch UBND xã Giao Thạnh, huyện Thạnh Phú, tỉnh Bến Tre cho rằng “ nước sinh hoạt cho người dân đã bớt khan hiếm bởi nhà nào cũng có khoan giếng tầng nông, hoặc đào giếng tròn lấy nước mạch. Nhiều hộ còn kinh doanh nước, chở xe bồn đến tận khu dân cư bán với giá từ 30-50 nghìn đồng/xe (hai khối nước).

Nằm trong kế hoạch chống hạn, mặn ngành nông nghiệp tỉnh Bến Tre còn vận động nông dân sản xuất đúng lịch thời vụ; chuyển đổi hàng nghìn hec ta lúa sang trồng hoa màu để rút ngắn thời gian né mặn, chuyễn giao các kỹ thuật tiết kiệm nước, giúp cho vườn cây giảm bớt thiệt hại trong mùa khô.

Theo chúng tôi, những công tác trên chỉ là những giải pháp tình thế để đối phó với cái “điệp khúc” mùa khô, nắng hạn, thiếu nước của tỉnh Bến Tre. Về lâu dài nhất là trước sự biến đổi khí hậu và nước biển dâng ngày càng gay gắt, thì tỉnh Bến Tre cần thực hiện khẩn trương các biện pháp cần thiết mang tính dài hơi để chủ động nguồn nước ngọt như: sớm hoàn thành các dự án thủy lợi nhất là việc khép kín các cống đập ven sông, ven biển, nạo vét lòng sông Ba Lai- biến sông Ba Lai thành hồ nước ngọt để cung cấp cho sản xuất và sinh hoạt của người dân. Đối với các dự án xây dựng trạm cấp nước nông thôn phải được đẩy nhanh tiến độ thi công; đồng thời kêu gọi đầu tư theo hình thức “ xã hội hóa” nước sinh hoạt nông thôn, để có nguồn nước dồi dào với giá thành hợp lý…. Ngoài ra, trong sản xuất nên quy hoạch chi tiết theo từng khu vực, mỗi vùng nên chon trồng những loại cây, con thích hợp để khỏi bị thiệt hại khi bị nước mặn uy hiếp….

Là địa phương còn nghèo khó, nên để thực hiện được vấn đề nêu trên, ngoài nguồn nội lực, tỉnh Bến Tre rất cần được sự quan tâm, đầu tư của các Bộ, ngành Trung Ương các tổ chức ngoài nước để giúp cho người dân vùng quê cách mạng- ba dãy cù lao sớm thoát khỏi cảnh long đong vì thiếu nguồn nước ngọt.