(9/11/2010) - Tính đến cuối năm 2009, toàn huyện Cẩm Mỹ có 6.373 ha cà phê. Trong số này, có 5.853 ha đang cho thu hoạch với năng suất bình quân 1,7 tấn/ha, sản lượng năm 2009 đạt 9.603 tấn. Thực tế đã chứng minh, năng suất và sản lượng cà phê ở Cẩm Mỹ trong những năm gần đây là thấp và không ổn định. Điều này do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu do trồng bằng cây gieo hạt, bộ giống cũ đã thoái hóa…

Trước những yêu cầu phải thay thế các vườn cà phê trồng bằng giống cũ, hiện đã già cỏi, thoái hóa năng suất thấp bằng một vườn cà phê giống mới năng suất, chất lượng cao với một chi phí thấp nhất, mà không phải mất nhiều thời gian. Từ năm 2008, Trung tâm Khuyến nông Đồng Nai đã chuyển giao kỹ thuật ghép cải tạo vườn cà phê kém hiệu quả, bằng các dòng vô tính chọn lọc. Mô hình được xây dựng tại hộ ông Tsan Lộc Mùi ở ấp Tân Bình xã Bảo Bình, huyện Cẩm Mỹ. Trên diện tích 0,2ha cà phê Rbusta 10 năm tuổi năng suất thấp (2 tấn/ha), với phương pháp ghép nối đỉnh sinh trưởng bằng chối của giống TR4 trên gốc cà phê cũ, tỉ lệ chối ghép lần đầu sống là 90% (sau khi ghép bổ sung tỉ lệ chồi sống là 100%). Sau 15 tháng ghép, đến nay vườn cà phê đã cho trái bói, năng suất dự kiến là 2 tấn/ha. So sánh với các lô đối chứng, chúng tôi thấy rằng các cành ghép có trái to hơn, số đốt trái trên cành nhiều hơn và trên mỗi đốt, trái đóng nhiều hơn…

Theo kỹ sư Trần Việt Cường, trưởng trạm Khuyến nông Cẩm Mỹ thì, việc ghép cải tạo cà phê, được Viện Khoa học Kỹ thuật nông lâm nghiệp Tây nguyên nghiên cứu ứng dụng, trên cơ sở chọn các giống có những ưu điểm vượt trội như có sức sinh trưởng khỏe, phân cành nhiều, đạt năng suất cao, kích cỡ hạt lớn, chất lượng tốt và có khả năng kháng bệnh gỉ sắt cao. Kỹ thuật này hiện đang được ứng dụng rộng rải ở các tỉnh Tây nguyên và được người nông dân tích cực đón nhận. Cũng theo kỹ sư Trần Việt Cường, trên địa bàn huyện Cẩm Mỹ hiện có gần 3000 ha cà phê già cỏi cần đưa vào cải tạo. Nếu thực hiện việc phá bỏ trồng mới thì mất một khoảng thời gian là 6 năm (theo khuyến cáo của Cục Trồng trọt muốn tái canh cây cà phê đòi hỏi phải mất 3 năm luân canh với cây trồng khác, cộng với 3 năm kiến thiết cơ bản), chi phí tốn khá nhiều. Điều này hoàn toàn không phù hợp với đa số bà con nông dân nghèo. Việc ghép cái tạo cà phê, chỉ mất 15 tháng là chồi ghép cho trái. Tại mô hình năng suất vụ đầu ước tính là 2 tấn/ha, năng suất này tăng dần và khi ổn định có thể đạt trên 3 tấn/ha. Không chỉ rút ngắn thời gian mà việc ghép cải tạo cà phê còn tiết kiệm 50% chi phí.

Khi nói về chi phí, anh Đinh Viết Hãn ở ấp 10 xã Xuân Tây cho biết, gia đình anh có 3 ha cà phê trồng bằng giống cũ, nay đã già cỏi năng suất thấp. Khi được Trạm Khuyến nông Cẩm Mỹ tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, anh đã mạnh dạn mua 100 cây cà phê giống TR4 về trồng (giá 6.000 đ/cây giống). Với mắt ghép có sẳn từ việc trồng 100 cây cà phê ban đầu, và kỹ thuật ghép đã được học, anh trực tiếp ghép. Sau gần 2 năm anh đã cải tạo hoàn toàn 3 ha cà phê vườn nhà. Với phương thức này, anh tiết kiệm rất đáng kễ các chi phí bỏ ra.

Có thể nói, việc xây dựng thành công mô hình ghép cải tạo cà phê tại huyện Cẩm Mỹ, mang lại những lợi ích không nhỏ. Có thể coi đây là một giải pháp tốt cho hơn 40% diện tích cà phê già cõi của huyện Cẩm Mỹ. Tuy vậy, cũng theo kỹ sư Trần Việt Cường thì việc triển khai ứng dụng rộng rải cũng đang gặp nhiều khó khăn, vì người dân ai cũng tiếc khi chặt bỏ vườn cà phê cũ của mình. Nói đến điều này anh Tsan Lộc Mùi, người thực hiện mô hình, cho biết: “khi thực hiện mô hình, để thuyết phục vợ chặt bỏ cành 0,2ha cà phê, quả là một chuyện không đơn giản. Vợ chồng giận nhau gần nữa tháng trời!”. Khi tiếp xúc chúng tôi, chị vợ tươi cười và bảo: “Em đang cùng chồng lên kế hoạch ghép cải tạo 0,8ha cà phê còn lại cho xong trong năm nay. Bây giờ mới thấy việc ghép cải tạo là đơn giản mà đem lại nhiều hiệu quả cho cây cà phê”. Chúng tôi cười vui cùng cái vui của gia đình anh chị.

Chia tay huyện Cẩm Mỹ, trên đường về tôi miên man với những buồn vui lẫn lộn. Vui vì Trung tâm Khuyến nông Đồng Nai đã mở cho những người có vườn cà phê kém chất lượng một hướng đi mới, một giải pháp tốt. Buồn là vì vẫn còn một cái gì đó, có lẽ thuộc về tâm lý xã hội, nên việc ứng dụng các kỹ thuật tiên tiến vào trong sản xuất nông nghiệp luôn khó khăn và chậm. Để kết thúc bài này, tôi muốn mượn lời của ông Đỗ Trọng Vĩnh, Giám đốc Cty TNHH Tư vấn Đầu tư và Phát triển nông lâm nghiệp Ea Kmat (Viện KHKT nông lâm nghiệp Tây Nguyên): “biện pháp ghép cải tạo các vườn cà phê là giải pháp tối ưu trong điều kiện sản xuất cà phê hiện nay của bà con trồng cà phê trước đây bằng các giống cũ, già cỗi, năng suất thấp. Phương pháp ghép cải tạo không những giúp người trồng cà phê tiết kiệm được chi phí đầu tư mà còn rút ngắn được thời gian chăm sóc, sớm cho thu hoạch hơn so với trồng cây mới”./.