Trên những cánh đồng lúa trải dài từ Đồng bằng sông Cửu Long đến các vùng sản xuất lúa trọng điểm của Campuchia, một hành trình hợp tác nông nghiệp đang được viết nên bằng những mùa vàng, hiệu quả kinh tế và quan trọng hơn cả là sự thay đổi trong tư duy canh tác của người nông dân.
Từ nền tảng mô hình Canh tác lúa thông minh thích ứng biến đổi khí hậu (CTLTM) đã được triển khai thành công tại Việt Nam, năm 2023, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền phối hợp cùng Tập đoàn Yetak Campuchia, các sở Nông Lâm Ngư nghiệp Campuchia triển khai chương trình tại 4 tỉnh trồng lúa trọng điểm gồm Tà Keo, Prey Veng, Battambang và Banteay Meanchey.

Bảng thông tin mô hình trình diễn canh tác lúa thông minh thích ứng biến đổi khí hậu được lắp đặt tại một trong 59 điểm mô hình thuộc dự án, đặt tại xã Phnum Kravanh, tỉnh Pursat, ghi nhận ngày 16/9/2024.

Hiệu quả rõ rệt từ những vụ đầu tiên
Từ năm 2023 đến vụ mùa khô 2025–2026, chương trình Canh tác lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu tại Campuchia do Bình Điền phối hợp cùng Yetak triển khai đã thực hiện 59 mô hình trên tổng diện tích 131 ha. Kết quả qua từng vụ cho thấy năng suất, chi phí và lợi nhuận ngày càng được cải thiện.

• Mùa mưa (2023–2025): 27 mô hình, với 67 ha; năng suất bình quân 6,57 tấn/ha, tăng 1,25 tấn/ha; chi phí giảm 126 USD/ha; lợi nhuận tăng 355 USD/ha.
• Mùa khô (2023–2026): 32 mô hình, với 64 ha; năng suất bình quân 7,27 tấn/ha, tăng 1,54 tấn/ha; chi phí giảm 88 USD/ha; lợi nhuận tăng 369 USD/ha.

Những kết quả này được tạo nên từ quy trình đồng bộ: giảm lượng giống gieo sạ, cải tạo đất, quản lý nước, bón phân cân đối và quản lý dịch hại tổng hợp.

Nông dân kiểm tra bông lúa chín vàng trên ruộng mô hình tại tỉnh Pursat, Campuchia. Sau 4 năm triển khai, mô hình canh tác lúa thông minh thích ứng biến đổi khí hậu giúp năng suất vụ mưa tăng 1,25 tấn/ha, vụ khô tăng 1,54 tấn/ha so với tập quán canh tác cũ.

Không chỉ là câu chuyện phân bón
Qua 4 năm đồng hành, điều Bình Điền mang đến cho nông dân Campuchia không đơn thuần là một sản phẩm vật tư nông nghiệp. Đó là một cách tiếp cận mới đối với cây lúa: sản xuất dựa trên kỹ thuật, sử dụng đầu vào hợp lý, giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Từ những cánh đồng trình diễn ban đầu, tư duy “làm nhiều để được nhiều” từng bước được thay thế bằng cách nghĩ “làm đúng để hiệu quả hơn”. Giảm lượng giống, sử dụng phân bón hợp lý, quản lý đồng ruộng tốt hơn nhưng vẫn tăng năng suất và lợi nhuận – đó chính là giá trị lớn nhất mà hành trình canh tác lúa thông minh hướng tới. Từng bước thay đổi tập quán canh tác của nông dân Campuchia.
Trao đổi kinh nghiệm – tiếp nối hành trình hợp tác Việt Nam – Campuchia
Bốn năm sau ngày những mô hình canh tác lúa thông minh đầu tiên được triển khai tại Campuchia, câu chuyện hợp tác Việt Nam – Campuchia đang bước sang một chương mới. Từ ngày 28 đến 30/8/2026, Bình Điền sẽ tổ chức đoàn tham quan, với sự tham dự của lãnh đạo Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Campuchia, lãnh đạo các Sở, ngành địa phương cùng những nông dân tiêu biểu của chương trình.

Lãnh đạo Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, Tập đoàn Yetak Campuchia cùng lãnh đạo ngành Nông Lâm Ngư nghiệp địa phương phát biểu tại buổi trình diễn đầu bờ (Field Day) giới thiệu mô hình canh tác lúa thông minh, tổ chức tại làng Kansaeng, xã Anteah Rung, huyện Sen Chey, tỉnh Pursat.

Nông dân địa phương di chuyển ra khu ruộng trình diễn bằng xe kéo trong khuôn khổ chương trình Field Day, một hoạt động nằm trong chuỗi hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Campuchia kéo dài từ năm 2023 đến nay.

Đoàn đại biểu Campuchia sẽ sang thăm Việt Nam, trực tiếp tham quan mô hình “Hành trình xanh” tại HTX Phú Nông Xanh, An Giang, đồng thời thăm Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long tại Cần Thơ. Chuyến đi là dịp để các đại biểu tìm hiểu thực tế những tiến bộ trong sản xuất lúa, trao đổi kinh nghiệm và tiếp cận những giải pháp canh tác thông minh đã được triển khai tại Việt Nam. Qua đó định hướng phát triển và mở rộng mô hình tại Campuchia.
Từ những cánh đồng Campuchia đến những mô hình tại ĐBSCL, hành trình ấy cho thấy hợp tác nông nghiệp Việt Nam – Campuchia không chỉ được xây dựng bằng những con số về năng suất hay lợi nhuận, mà còn bằng sự chia sẻ tri thức, kỹ thuật và niềm tin giữa những người cùng làm nông nghiệp.