Phòng trừ rầy nâu và sâu bệnh trên lúa

Tại ĐBSCL, đã có thời điểm dịch rầy nâu và vàng lùn – lùn xoắn lá gia tăng, mất kiểm soát, gây thiệt hại cho bà con trồng lúa. Nguyên nhân được xác định là do tập quán sạ dày, bón nhiều phân đạm, phun thuốc trừ sâu bệnh phổ rộng và phun sớm trước 40 ngày sau sạ.

Tuy nhiên, hiện nay, tại ĐBSCL, bằng hình thức sạ thưa, chỉ 80 kg/ha, bón phân cân đối, những cánh đồng canh tác theo mô hình lúa thông minh của bà con, cây lúa khỏe mạnh, dịch hại hầu như không xuất hiện.

Theo các nhà khoa học, trong các loại dịch hại trên cây lúa, rầy nâu là mối đe dọa nghiêm trọng hơn cả. Ngoài việc trực tiếp gây hại cho cây lúa, chúng còn là môi giới truyền các bệnh làm giảm năng suất và sản lượng lúa như bệnh lùn xoắn lá, bệnh lúa cỏ và bệnh vàng lùn. Đặc điểm gây hại của rầy nâu là, vào thời kỳ lúa đẻ nhánh nếu bị hại thì hình thành các vết màu nâu đậm, nếu bị hại nặng thì làm cho cây vàng còi cọc, khô héo và chết. Lúa thời kỳ làm đòng, trỗ bông nếu bị rầy gây hại với mật độ cao, làm cây khô héo, hạt và bông lép đen một phần hoặc cả bông. Khi lúa bị gây hại đồng thời tạo điều kiện cho nấm, bệnh xâm nhập làm cây thối nhũn, đổ rạp có thể lan rộng ra cả ruộng, cả cánh đồng nếu không phòng trừ kịp thời.

Rầy trưởng thành có 2 dạng là cánh ngắn và cánh dài. Con cái dạng cánh dài có chiều dài khoảng 4,5 - 5 mm, con đực dài khoảng 3,6 - 4 mm. Trứng có dạng quả chuối tiêu, xếp thành hàng, nằm sát nhau theo kiểu úp thìa đầu nhỏ quay vào trong, đầu to quay ra ngoài của bẹ lá, trứng mới đẻ có màu trắng, gần nở có màu vàng xám. Rầy non có 5 tuổi, rất linh hoạt, tuổi 2 - 3 trở lên có màu nâu vàng, trưởng thành có màu nâu tối.
Ngoài ra, cây lúa bị áp lực ngày càng nặng bởi sự tấn công gây hại của các đối tượng sâu bệnh khác cũng khiến hàng năm nông dân phải tiêu tốn một khối lượng thuốc BVTV khá lớn để phòng trừ, vừa tốn kém vừa gây tác hại đến môi trường.

Nhằm hướng đến một nền sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững, TS. Hồ Văn Chiến – Nguyên Giám đốc TT BVTV Phía Nam cảnh báo nông dân cần thay đổi dần phương cách quản lý các loại bệnh và côn trùng gây hại lúa theo hướng thân thiện với môi trường. Đối với rầy nâu, để hạn chế tác hại của rầy, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp IPM trên đồng ruộng. Sử dụng giống kháng rầy, vệ sinh đồng ruộng, sạ cấy thưa, bón phân NPK cân đối.

Đồng thời, cần bảo vệ và tăng cường hoạt động của các loài ký sinh thiên địch như tạo nơi cư trú, hạn chế sử dụng thuốc hóa học trong giai đoạn đầu của cây lúa. Khi mật độ rầy khoảng 50 - 60 con/khóm, tương đương 1.500 con/m2 trở lên thì sử dụng thuốc đặc hiệu để phun trừ. Nếu mật độ cao cần phun 2 lần, lần 2 cách lần 1 từ 5 - 7 ngày.

Hiện nay, việc áp dụng "1 phải 5 giảm" chính là một trong những biện pháp được khuyến cáo áp dụng triệt để trong canh tác lúa thông minh. Đây được coi là tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa và khắc phục được những hạn chế của phương pháp "3 giảm, 3 tăng". Thực chất "1 phải 5 giảm" là gói kỹ thuật nâng cao từ "3 giảm, 3 tăng" gồm giảm lượng hạt giống, giảm lượng phân đạm bón thừa, giảm thuốc hóa học, giảm lượng nước tưới và giảm thất thoát sau thu hoạch. Cụ thể, các nhà khoa học khuyến cáo, bà con nên sạ thưa từ 80 – 100 kg giống/ha sẽ mang lại hiệu quả cao nhất. Chế độ bón phân để cây lúa khỏe, tăng cường khả năng phòng chống sâu bệnh hại là bón đúng thời điểm sinh trưởng của cây lúa và đủ liều lượng vào các giai đoạn như trước khi gieo sạ, nên bón lót phân chuyên dùng Đầu Trâu Mặn Phèn, với lượng bón 100 – 160 kg/ha. 
Giai đoạn 7-10 ngày sau sạ, bón thúc 1, phân Đầu Trâu TEA1, lượng bón 100-150kg/ha
Giai đoạn 18-22 ngày sau sạ, bón thúc 2, phân Đầu Trâu TEA1, lượng bón 120-150 kg/ha
Giai đoạn 38-42 ngày sau sạ, bón thúc 3, phân Đầu Trâu TEA2, lượng bón 80-100 kg/ha
Hiện tại, nhiều địa phương không chỉ ứng dụng gói kỹ thuật "1 phải 5 giảm" mà còn kết hợp với quản lý sâu bệnh theo chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) vào sản xuất, từ đó thu được rất nhiều lợi ích.

Nằm trong giải pháp Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), biện pháp sinh học quản lý dịch hại trên cây lúa bằng công nghệ sinh thái hiện đang được nhiều nông dân chọn để áp dụng. Bởi, nó đáp ứng tốt yêu cầu giảm chi phí sản xuất, canh tác lúa bền vững, thân thiện với môi trường. Nguyên lý cơ bản của biện pháp này là lợi dụng côn trùng có ích, tức thiên địch, để tấn công các loài dịch hại, bảo vệ cây lúa. Từ đó giảm bớt việc sử dụng thuốc hóa học trên đồng ruộng, nhưng vẫn đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm. Về biện pháp thực hiện, nhìn chung mô hình vẫn áp dụng những kỹ thuật canh tác tiên tiến, như xuống giống né rầy, canh tác lúa theo chương trình IPM, 3 giảm -3 tăng và 1 phải- 5 giảm, nhưng có thêm điểm mới là kết hợp trồng thêm các loại hoa trên bờ ruộng.

Khi trồng các loại hoa trên bờ ruộng, sẽ thu hút nhiều thiên địch đến cư trú, và hầu hết các loài thiên địch này đều ăn các loài côn trùng gây hại lúa, như rầy nâu, sâu cuốn lá và kể cả nhện gié. Vì vậy ruộng lúa không phải phun xịt thuốc trừ sâu rầy như tạp quán canh tác thông thường của nông dân.

Bảng giá phân bón

Kali Phú Mỹ bột7.050
Kali Israel bột7.150
Đạm hạt vàng 46A+ (Đầu Trâu)9.200
Ure Cà Mau7.000
Ure Phú Mỹ6.950
Ure Indo hạt trong6.850
Ure Indo hạt đục6.900
Ure Malaysia hạt đục6.850
Kali Phú Mỹ bột7.050

[Xem tiếp]

Hỏi đáp

Bình Điền giải đáp các câu hỏi về việc sử dụng phân bón và phòng trừ sâu bệnh cho nhà nông.

Đặt câu hỏiXem câu hỏi

 

Tỷ giá Ngoại tệ

 


Top

Phòng trừ rầy nâu và sâu bệnh trên lúa

Tại ĐBSCL, đã có thời điểm dịch rầy nâu và vàng lùn – lùn xoắn lá gia tăng, mất kiểm soát, gây thiệt hại cho bà con trồng lúa. Nguyên nhân được xác định là do tập quán sạ dày, bón nhiều phân đạm, phun thuốc trừ sâu bệnh phổ rộng và phun sớm trước 40 ngày sau sạ.

Tuy nhiên, hiện nay, tại ĐBSCL, bằng hình thức sạ thưa, chỉ 80 kg/ha, bón phân cân đối, những cánh đồng canh tác theo mô hình lúa thông minh của bà con, cây lúa khỏe mạnh, dịch hại hầu như không xuất hiện.

Theo các nhà khoa học, trong các loại dịch hại trên cây lúa, rầy nâu là mối đe dọa nghiêm trọng hơn cả. Ngoài việc trực tiếp gây hại cho cây lúa, chúng còn là môi giới truyền các bệnh làm giảm năng suất và sản lượng lúa như bệnh lùn xoắn lá, bệnh lúa cỏ và bệnh vàng lùn. Đặc điểm gây hại của rầy nâu là, vào thời kỳ lúa đẻ nhánh nếu bị hại thì hình thành các vết màu nâu đậm, nếu bị hại nặng thì làm cho cây vàng còi cọc, khô héo và chết. Lúa thời kỳ làm đòng, trỗ bông nếu bị rầy gây hại với mật độ cao, làm cây khô héo, hạt và bông lép đen một phần hoặc cả bông. Khi lúa bị gây hại đồng thời tạo điều kiện cho nấm, bệnh xâm nhập làm cây thối nhũn, đổ rạp có thể lan rộng ra cả ruộng, cả cánh đồng nếu không phòng trừ kịp thời.

Rầy trưởng thành có 2 dạng là cánh ngắn và cánh dài. Con cái dạng cánh dài có chiều dài khoảng 4,5 - 5 mm, con đực dài khoảng 3,6 - 4 mm. Trứng có dạng quả chuối tiêu, xếp thành hàng, nằm sát nhau theo kiểu úp thìa đầu nhỏ quay vào trong, đầu to quay ra ngoài của bẹ lá, trứng mới đẻ có màu trắng, gần nở có màu vàng xám. Rầy non có 5 tuổi, rất linh hoạt, tuổi 2 - 3 trở lên có màu nâu vàng, trưởng thành có màu nâu tối.
Ngoài ra, cây lúa bị áp lực ngày càng nặng bởi sự tấn công gây hại của các đối tượng sâu bệnh khác cũng khiến hàng năm nông dân phải tiêu tốn một khối lượng thuốc BVTV khá lớn để phòng trừ, vừa tốn kém vừa gây tác hại đến môi trường.

Nhằm hướng đến một nền sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững, TS. Hồ Văn Chiến – Nguyên Giám đốc TT BVTV Phía Nam cảnh báo nông dân cần thay đổi dần phương cách quản lý các loại bệnh và côn trùng gây hại lúa theo hướng thân thiện với môi trường. Đối với rầy nâu, để hạn chế tác hại của rầy, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp IPM trên đồng ruộng. Sử dụng giống kháng rầy, vệ sinh đồng ruộng, sạ cấy thưa, bón phân NPK cân đối.

Đồng thời, cần bảo vệ và tăng cường hoạt động của các loài ký sinh thiên địch như tạo nơi cư trú, hạn chế sử dụng thuốc hóa học trong giai đoạn đầu của cây lúa. Khi mật độ rầy khoảng 50 - 60 con/khóm, tương đương 1.500 con/m2 trở lên thì sử dụng thuốc đặc hiệu để phun trừ. Nếu mật độ cao cần phun 2 lần, lần 2 cách lần 1 từ 5 - 7 ngày.

Hiện nay, việc áp dụng "1 phải 5 giảm" chính là một trong những biện pháp được khuyến cáo áp dụng triệt để trong canh tác lúa thông minh. Đây được coi là tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất lúa và khắc phục được những hạn chế của phương pháp "3 giảm, 3 tăng". Thực chất "1 phải 5 giảm" là gói kỹ thuật nâng cao từ "3 giảm, 3 tăng" gồm giảm lượng hạt giống, giảm lượng phân đạm bón thừa, giảm thuốc hóa học, giảm lượng nước tưới và giảm thất thoát sau thu hoạch. Cụ thể, các nhà khoa học khuyến cáo, bà con nên sạ thưa từ 80 – 100 kg giống/ha sẽ mang lại hiệu quả cao nhất. Chế độ bón phân để cây lúa khỏe, tăng cường khả năng phòng chống sâu bệnh hại là bón đúng thời điểm sinh trưởng của cây lúa và đủ liều lượng vào các giai đoạn như trước khi gieo sạ, nên bón lót phân chuyên dùng Đầu Trâu Mặn Phèn, với lượng bón 100 – 160 kg/ha. 
Giai đoạn 7-10 ngày sau sạ, bón thúc 1, phân Đầu Trâu TEA1, lượng bón 100-150kg/ha
Giai đoạn 18-22 ngày sau sạ, bón thúc 2, phân Đầu Trâu TEA1, lượng bón 120-150 kg/ha
Giai đoạn 38-42 ngày sau sạ, bón thúc 3, phân Đầu Trâu TEA2, lượng bón 80-100 kg/ha
Hiện tại, nhiều địa phương không chỉ ứng dụng gói kỹ thuật "1 phải 5 giảm" mà còn kết hợp với quản lý sâu bệnh theo chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) vào sản xuất, từ đó thu được rất nhiều lợi ích.

Nằm trong giải pháp Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), biện pháp sinh học quản lý dịch hại trên cây lúa bằng công nghệ sinh thái hiện đang được nhiều nông dân chọn để áp dụng. Bởi, nó đáp ứng tốt yêu cầu giảm chi phí sản xuất, canh tác lúa bền vững, thân thiện với môi trường. Nguyên lý cơ bản của biện pháp này là lợi dụng côn trùng có ích, tức thiên địch, để tấn công các loài dịch hại, bảo vệ cây lúa. Từ đó giảm bớt việc sử dụng thuốc hóa học trên đồng ruộng, nhưng vẫn đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm. Về biện pháp thực hiện, nhìn chung mô hình vẫn áp dụng những kỹ thuật canh tác tiên tiến, như xuống giống né rầy, canh tác lúa theo chương trình IPM, 3 giảm -3 tăng và 1 phải- 5 giảm, nhưng có thêm điểm mới là kết hợp trồng thêm các loại hoa trên bờ ruộng.

Khi trồng các loại hoa trên bờ ruộng, sẽ thu hút nhiều thiên địch đến cư trú, và hầu hết các loài thiên địch này đều ăn các loài côn trùng gây hại lúa, như rầy nâu, sâu cuốn lá và kể cả nhện gié. Vì vậy ruộng lúa không phải phun xịt thuốc trừ sâu rầy như tạp quán canh tác thông thường của nông dân.