Với một thị trường phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu, mặt hàng phân bón vẫn luôn là nỗi lo của người nông dân và cơ quan quản lý bởi sự trồi sụt thất thường của nó.

Thông tin từ Bộ Công Thương cho thấy, giá bán lẻ phân bón trong nước trong tháng 7/2009 ổn định, giá phân lân ở mức 2.500 đồng/kg, phân NPK là 12.200 đồng/kg. Tuy nhiên, do giá nông sản thời gian qua xuống thấp nên việc tiêu thụ phân bón trong nước trầm lắng, tồn kho tăng. Sản xuất phân lân và NPK của tháng 7 tiếp tục giảm so với tháng 6/2009 và so với cùng kỳ, cụ thể: phân lân giảm 6,5% so với tháng 6 và 6,3% so với cùng kỳ; phân NPK giảm 13,7% so với tháng 6 và 10,2% so với cùng kỳ. Do phụ thuộc khá nhiều vào nhập khẩu nên giá phân bón trong nước cũng có nhiều biến động, nhu cầu tiêu thụ của thị trường lại gắn với yếu tố mùa vụ nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp.

Theo ước tính của các chuyên gia, năm 2009 ngành nông nghiệp cần khoảng 8,5 triệu tấn phân bón, thế nhưng nguồn cung từ thị trường nội địa hiện chỉ đáp ứng được 50-60% nhu cầu về phân u-rê, 100% phân lân nung chảy và NPK từ lân nung chảy còn các loại phân khác như SA, kali thi phải nhập khẩu hoàn toàn. Tại cuộc hội thảo về thị trường phân bón do Trung tâm thông tin Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức tháng 7/2009, nhiều ý kiến cho rằng: rất khó để đưa ra một sự báo chính xác cho ngành phân bón Việt Nam bởi thị trường chưa có chiến lược phát triển dài hạn, các văn bản quản lý điều hành đều có tính sự vụ nên sẽ rất khó “trở tay” nếu thị trường có biến động. Bên cạnh đó, việc điều tiết thị trường chưa được thực hiện tốt, các số liệu dự báo cung cầu còn có sự chênh lệch lớn; chưa có cơ quan nào đứng ra điều tiết hoạt động sản xuất, xuất khẩu và dự trữ phân bón để cân đối cung cầu.

Các doanh nghiệp sản xuất phân bón cho rằng, từ đầu năm đến nay giá phân bón thế giới duy trì khá ổn định và trong xu hướng giảm thì thị trường trong nước lại giảm rất chậm, thậm chí có chiều hướng tăng lên. Dự báo những tháng cuối năm 2009, giá mặt hàng này có thể tăng do chi phí đẩy (doanh nghiệp nhập khẩu phải bù thêm chi phí khi mua USD ngoài thị trường tự do). Bên cạnh đó, các yếu tố về thuế và việc tăng giá thành nguyên liệu nội địa cũng sẽ làm “đội” giá sản phẩm. Chính bởi thế, để bình ổn thị trường thì phải hướng đến nội lực của chính các nhà sản xuất trong nước. Để có được một thị trường ổn định, đảm bảo chất lượng thì nhà nước cần ưu tiên đầu tư, liên doanh hoặc tư nhân hóa phát triển phân lân nung chảy vì nhu cầu sản phẩm này ở Việt Nam là rất lớn, hiện các doanh nghiệp mới chỉ đáp ứng được chưa tới 50%. Trước mắt, theo Bộ Công Thương, để đảm bảo đủ phân bón cho vụ hè thu và có sản phẩm gối đầu cho vụ mùa ở miến bắc sắp tới, các doanh nghiệp sản xuất cần tiếp tục bố trí sản xuất hợp lý, duy trì và đẩy mạnh sản xuất, đặc biệt là với sản phẩm phân đạm urê. Doanh nghiệp cũng cần tổ chức phân phối và bán phân bón trước, thu tiền vào cuối vụ cho nông dân; đẩy mạnh công tác xúc tiến thương mại hướng tới xuất khẩu sang thị trường tiềm năng trong khu vực và các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản.

Được biết, sau nhà máy sản xuất phân bón DAP tại Hải Phòng vừa đi vào sản xuất với công suất 330.000 tấn/năm, trong năm 2009 sẽ có một nhà máy nữa tại Lào Cai được đầu tư xây dựng với tổng vốn 5.000 tỷ đồng.

(Nguồn: Công Thương, 4/8/2009)