(5/4/2011) - Hiện nay rầy nâu là loài dịch hại nguy hiểm đối với cây lúa. Ngoài tác hại trực tiếp gây cháy lúa, rầy nâu còn là môi giới lan truyền virus gây bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá là những bệnh hại lúa quan trọng mà đến nay chưa có thuốc đặc trị. Khi gặp điều kiện thuận lợi, rầy nâu có thể nhanh chóng phát triển thành dịch hại trên diện rộng, khi đó biện pháp diệt trừ rất khó khăn, tốn kém mà hiệu quả không cao. Vì vậy để hạn chế rầy nâu việc phòng ngừa là quan trọng. Phòng ngừa sự phát triển của rầy nâu bằng nhiều biện pháp như bố trí cơ cấu giống hợp lý, không gieo sạ mật độ dày, không bón thừa phân đạm, trong đó gieo sạ thời vụ tránh né rầy là biện pháp đã được chứng minh có hiệu quả cao và dễ áp dụng đồng loạt trên diện rộng.

Trong một năm rầy phát sinh nhiều đợt, trung bình cứ khoảng 25-30 ngày có một đợt , ứng với thời gian một vòng đời rầy. Rầy trưởng thành có tập tính bay vào đèn ban đêm, vì vậy dùng bẫy đèn và quan sát tình hình rầy trưởng thành vào đèn có thể xác định chính xác thời gian phát sinh của từng đợt rầy trên đồng ruộng.

Trong ruộng lúa thường phát sinh 3 đợt rầy. Đợt rầy trưởng thành đầu tiên xuất hiện khi lúa sạ được 7-10 ngày có 2-3 lá. Nếu rầy đợt đầu có mật số cao rồi các đợt sau tiếp tục nhân lên thì đợt thứ 3 có thể gây cháy rầy khi lúa trổ. Ngoài ra cần chú ý là đợt rầy trưởng thành đầu tiên trên ruộng mật số có thể thấp nhưng nếu trong tình hình ở vùng đang có bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá thì những con rầy này có thể mang nguồn virus lan truyền bệnh trên đồng ruộng. Cây lúa bị nhiễm bệnh khi còn nhỏ thì sau đó bệnh sẽ nặng, ảnh hưởng rất lớn đến sinh trưởng và năng suất.

Vì vậy, việc hạn chế đợt rầy đầu tiên trên ruộng là rất quan trọng, nhất là trong tình hình có bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá. Nhưng cũng cần chú ý là đồng thời với sự phát sinh đợt rầy đầu tiên thì cũng là lúc các loài thiên dịch bắt đầu xuất hiện và phát triển trên ruộng. Nếu dùng thuốc hóa học phun trừ rầy vào lúc này thì đồng thời cũng lại diệt mất nhiều thiên dịch, các đợt rầy sau không có thiên dịch khống chế nên lại phát triển nhiều.

Gieo sạ thời vụ né rầy tức là gieo sạ khi đợt rầy trưởng thành đang ra rộ. Lúc này lúa chưa có lá nên rầy không tập trung đến chích hút và đẻ trứng. khi lúa có 2-3 lá thích hợp với rầy thì rầy đã hết hoặc giảm số lượng, sẽ giảm tối đa mật số rầy đợt đầu trên ruộng, có thể không cần phun thuốc trừ, bảo tồn được thiên dịch. Đợt đầu tiên rầy ít sẽ hạn chế khả năng truyền bệnh khi lúa còn nhỏ, lại bị thiên dịch không chế nên mật số rầy các đợt sau thấp, sẽ ít hoặc không phải phun thuốc trừ rầy.

Nếu cả cánh đồng hoặc cả vùng cùng đồng loạt gieo sạ né rầy thì rầy sẽ không còn thức ăn thích hợp, cắt giảm nguồn tồn tại lan truyền, lại có thiên dịch khống chế nên không còn khả năng phát triển gây thành dịch hại trên diện rộng. Rõ ràng là chỉ với biện pháp đơn giản là gieo sạ thời vụ tránh né rầy đã hạn chế rất lớn mật số rầy trên đồng ruộng, giảm được bệnh, ít phải phun thuốc, bảo vệ được thiên dịch và môi trường, lúa sinh trưởng phát triển tốt, cho năng suất cao, lại ít tốn chi phí, mang lại nhiều lợi ích cho nhà nông và xã hội.

Hiện tại hầu hết các trạm bảo vệ thực vật đều có bẫy đèn theo dõi các đợt rầy trưởng thành phát sinh, có thể xác định và thông báo thời gian gieo sạ lúa né rầy thích hợp cho từng vùng. Bà con nên theo dõi thông báo để thực hiện. Ngoài ra cần chú ý quan sát rầy trưởng thành vào đèn ở địa phương, nếu thấy rầy bắt đầu xuất hiện nhiều thì ngâm ủ giống để gieo sạ. Thời gian mỗi đợt rầy trưởng thành phát sinh chỉ trong khoảng 5-7 ngày, sau đó sẽ hết và rầy non bắt đầu nở.