(25/3/2011) - GAP viết tắt của cụm từ tiếng Anh (Good Agricutural Practices – thực hành nông nghiệp tốt). Tiêu chuẩn GAP là một bộ tiêu chuẩn chứng nhận trong lĩnh vực nông nghiệp. Khởi đầu từ EUREPG.A.P được ban hành năm 1997 bởi tổ chức các nhà bán lẻ châu Âu. Họ tác động đến sự quan tâm của người tiêu dùng về tính an toàn của sản phẩm, môi trường và tiêu chuẩn lao động và quyết định hòa hợp các tiêu chuẩn làm một bộ chung.

Năm 2007, tại hội nghị toàn cầu lần thứ 8 tại Thái Lan, EUREPG.A.P được quyết định đổi thành Global.G.A.P. Global.G.A.P gồm 4 nhóm tiêu chuẩn: (1) Tiêu chuẩn về kỹ thuật sản xuất, (2) Tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, (3) Tiêu chuẩn về môi trường làm việc cho người lao động, (4) Truy nguyên nguồn gốc. Hiện nay đã có trên 100 tổ chức thuộc trên 100 quốc gia được ủy quyền đánh giá và cấp chứng nhận Global.G.A.P. Chứng nhận Global.G.A.P chỉ có giá trị trong 3 năm, sau đó phải được đánh giá lại để cấp tiếp.

Global.G.A.P được người tiêu dùng và các hệ thống bán lẻ nhiều nước trên thế giới tuân theo và được coi là một trong những điều kiện bắt buộc đối với các sản phẩm nông nghiệp. Người tiêu dùng sẵn sàng chi trả số tiền cao hơn để mua các sản phẩm có chứng nhận GAP. Nhiều nhà bán lẻ trên thế giới chỉ mua những sản phẩm có chứng nhận GAP.Theo báo Tuổi trẻ (21/3/2011), “Từ đầu năm 2011, nhiều nước châu Âu đã tạm ngưng nhập khẩu trái cây tươi của nước ta do không đạt tiêu chuẩn Global GAP. Tình trạng trên đã khiến giá một số loại trái cây giảm mạnh. Nhiều doanh nghiệp bị trả hàng về phải đem bán giá rẻ hơn ở thị trường trong nước hoặc trong chờ xuất tiểu ngạch sang Trung Quốc”.

Cho đến nay, nhiều quốc gia cũng đã xây dựng bộ tiêu chuẩn GAP cho quốc gia mình như Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan, Argentina…trong đó có Việt Nam với tên gọi ViệtGAP. Ở nước ta hiện có hàng chục đơn vị có chức năng cấp chứng nhận ViệtGAP (do Cục Trồng trọt – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép).

Theo TS. Nguyễn Văn Hòa – Viện Cây ăn quả miền Nam, hiện nay đã có một số hợp tác xã và trang trại cây ăn trái ở nước ta được cấp Global.G.A.P hoặc ViệtGAP với cây thanh long, chôm chôm, bưởi da xanh, nhãn, dứa…Tuy vậy diện tích được cấp chứng nhận còn quá thấp so với tổng diện tích cây ăn trái cả nước. Để được cấp các chứng nhận này, các hộ nông dân cần phải liên kết thành các tổ sản xuất, các hợp tác xã hoặc các trang trại có diện tích đủ lớn để có pháp nhân và thuận lợi cho tiêu thụ sản phẩm sau này. Cần phải trồng chuyên canh để có thể áp dụng các biện pháp kỹ thuật tốt. Cần có cán bộ kỹ thuật giúp bà con xây dựng quy trình sản xuất và tuân thủ đúng quy trình đã đề ra. Các yếu tố ban đầu như đất, nước tưới, cây giống phải bảo đảm. Phân bón, thuốc bảo vệ thực vật phải áp dụng theo nguyên tắc 4 đúng.

Việc bố trí nhà vệ sinh hoặc chuồng trại chăn nuôi trong khu vực phải tuân thủ theo qui định và phải hợp lý để đảm bảo vệ sinh môi trường. Việc sử dụng lao động, bố trí nhà kho để bảo quản và sơ chế, đóng gói phải đảm bảo an toàn vệ sinh. Trong quá trình sản xuất, nông dân phải ghi chép đầy đủ những công việc hàng ngày đã làm và các loại vật tư đã sử dụng.

Quá trình đánh giá sẽ thực hiện theo 2 bước là đánh giá trong (nội bộ) và đánh giá ngoài bởi các tổ chức được ủy quyền. Phương pháp “đối chuẩn” sẽ được sử dụng để đánh giá và nếu đạt sẽ được cấp chứng nhận. Theo ThS. Bùi Thanh Liêm, Trưởng phòng NN-PTNThuyện Chợ Lách – Bến Tre, các hợp tác xã hay tổ liên kết cần kết hợp với các doanh nghiệp thu mua chế biến bằng các hợp đồng cụ thể bảo đảm nhà vườn tận dụng được hệ thống kho, sơ chế đóng gói của doanh nghiệp và đầu ra ổn định thông qua các hợp đồng bao tiêu.

Hai bên cần nghiêm chỉnh thực hiện hợp đồng vị lợi ích lâu dài, tránh tình trạng nông dân phá hợp đồng bán ra ngoài khi giá quá cao hoặc doanh nghiệp không mua khi giá quá thấp. Để mở rộng được diện tích cây ăn trái đạt GAP, cần nỗ lực từ nhiều phía. Nhà nước lo chính sách và đào tạo cán bộ kỹ thuật để các cán bộ này trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ cho nông dân.

Nhà nước cũng là đầu mối vận động liên kết nông dân, tạo ra những vùng chuyên canh có diện tích đủ lớn, đồng thời hỗ trợ chi phí tư vấn, đánh giá. Đối với nông dân cần phải chủ động liên kết với nhau để thực hiện GAP và phải tuân thủ đúng qui trình kỹ thuật, phải ghi chép đầy đủ, cần tôn trọng hợp đồng với doanh nghiệp. Các doanh nghiệp cần phải xây dựng hệ thống tuyển chọn, sơ chế, đóng gói đạt chuẩn. Cần có giá thu mua cao hơn hẳn so với các vườn bình thường để khuyến khích nông dân tham gia GAP và đảm bảo doanh nghiệp có nguồn cung cấp ổn định.

Để cây ăn trái có năng suất cao và đạt GAP, ThS Phan Văn Tâm – Công ty cổ phần phân bón Bình Điền cho rằng cần phải bón   thâm canh cân đối giữa hữu cơ và vô cơ, giữa đạm, lân, kali cũng như các chất trung, vi lượng khác. Nhà vườn có thể sử dụng phân bón chuyên dùng cho cây ăn trái Đầu Trâu AT1, AT2, AT3 hoặc NPK 16-16-16, Phân đạm hạt vàng 46 A+ hay những loại phân Đầu trâu khác. Cần bón theo đúng qui định ghi trên bao bì hoặc theo hướng dẫn của các cán bộ kỹ thuật và cần dứt phân bón gốc trước thời điểm thu hoạch 10-15 ngày. Đối với phân bón lá hóa học cần kết thúc phun trước thu hoạch 10 ngày. Đối với thuốc bảo vệ thực vật, bà con chỉ sử dụng những loại thuốc được phép sử dụng ở những thị trường tiêu thụ trái cây sau này.

Trong thực tế, những loại phân bón lá, hay thuốc bảo vệ thực vật đang được sử dụng rộng rãi ở châu Âu chắc chắn sẽ đảm bảo được GAP. Một số sản phẩm đang được sử dụng ở châu Á nhưng châu Âu đã cấm thì không được phép sử dụng. Nhà vườn cần lưu ý điều này để sử dụng cho đúng.

Sử dụng các sản phẩm có chứng nhận GAP là đang là xu hướng của người tiêu dùng và các nhà bán lẻ trên toàn thế giới. Sản xuất trái cây theo GAP nói riêng và nông nghiệp nói chung theo GAP đang là xu thế tất yếu. Các nhà vườn cần sản xuất theo GAP để tăng thu nhập và phát triển lâu dài.