ĐBSCL: Lúa bán không được, nông dân cạn vốn!
Đồng cảnh ngộ như bao người nông dân quê mình, ông Huỳnh Hoà Bình ở thị trấn Tịnh Biên (An Giang), canh tác 23 công với năng suất khá cao, trên 10 tấn/ha. Vừa gặt lúa xong, ông may mắn lắm mới bán được hơn 20 tấn lúa với giá 4.060 đồng/kg. Ông Bình cho biết, mặc dù giá lúa quá thấp nhưng không bán thì cũng không được vì nợ ngân hàng đã đến hạn phải trả. Còn tiền mua vật tư nông nghiệp như phân bón, thuốc BVTV thì cũng phải thực hiện đúng theo lời giao kết với các cửa hàng là khi gặt lúa xong thì phải bán và trả nợ ngay. Có như vậy thì mùa sau mình mới có thể mua thiếu lại được. Để giữ uy tín thì buộc lòng mình mới bán mà thanh toán cho người ta. Chứ vói giá lúa này thì nếu như tính luôn tiền công lao động cho người chăm sóc lúa thì chắc là lỗ hẳn còn nói chi đến chuyện có lời.
Khác với ông Bình, anh Lê Văn Nhựt ở thị trấn Ba Chúc (An Giang) không giấu nổi sự nuối tiếc khi phải bán trên 40 tấn lúa vói giá 3.900/kg. Mặc dù trong vụ mùa này gia đình anh không vay vốn ngân hàng nhưng toàn bộ tiền phân bón, thuốc BVTV, tiền giống, công cắt và tiền làm đất...đều trông chờ vào hạt lúa bán ra để mà trang trải.
Có rất nhiều nông dân mặc dù nợ nần rất nhiều vẫn chất ngất nhưng cũng mạnh dạn trữ lúa lại để chờ giá. Tuy nhiên, càng ngày tình hình giá lúa vẫn cứ trên đà tụt giảm. Nông dân ở các vùng sâu có lã là chịu thiệt thòi nhất khi thực hiện việc trữ lúa. Anh Đào Văn Chính ở xã Vĩnh Phước (Tri Tôn, An Giang) canh tác được 24 công lúa cho biết, do đất ruộng canh tác nằm hơi sâu nên thu hoạch muộn. Anh than vãn: "Thấy giá lúa thấp quá nên gia đình tôi không muốn bán, định ít bữa coi giá có nhích lên chút nào không thì mình mới bán để bù lỗ vào tiền phân, thuốc vụ rồi cao quá. Mấy bữa nay, tôi xuống giống được 5 công ruộng gần nhà nhưng còn thiếu tiền để mua phân, thuốc. Bây giờ muốn tìm lái để bán lúa nhưng cả tháng nay ở dưới "kênh Thủ Tướng" không thấy chiếc ghe nào đến mua lúa nữa". Anh Chính cho biết thêm, hiện nay đa số bà con nơi đây, lúa còn đầy bồ mà không sao bán được để có tiền chi phí cho vụ hè thu này. Tiền lãi ngân hàng đã đến hạn mà chưa trả được nên ngân hàng không cho vay tiếp.
Cũng có những trường hợp, sau khi gặt lúa xong, bà con nông dân không bán lúa được tại ruộng nên phải vận chuyển về nhà hàng 4 -5 cây số với giá mỗi bao (50kg) khoảng từ 3.000-5.000 đồng, đề cho vào bồ vựa lại chờ thương lái đến mua. Điển hình như trường hợp ông Trần Văn Hận , ở thị trấn Ba Chúc (Tri Tôn). Hôm xuống ruộng, cặp kênh Vĩnh Tế, ông gặp được một ghe mua lúa, mừng quá nên gọi vào hỏi giá để bán. Một thương lái đồng ý mua nhưng với điều kiện là ông phải mang lúa ra lại bờ kênh thì họ mới chịu mua. Ông Hận than thở: "Đã lúc trước mình chờ ghe mua lúa hoài không có mới chuyển lúa về nhà với biết bao nhiêu tiền công rồi. Bây giờ mà họ bắt mình mang ra lại thì tốn kém thêm một lần nữa. Vả lại, họ mua cái giá rẻ mạt (3.900 đồng/kg) thì làm sao mà mình bán cho được. Bởi vậy, bây giờ tôi phải chạy hỏi vay đỡ ở ngoài để có tiền làm cho vụ này".
GIẢI NGÂN THEO KIỂU "CHƠI KÈO TRÊN"
Mặc dù ai cũng biết việc vay vốn ngân hàng hiện nay đều được thực hiện theo hình thức thoả thuận. Nhưng trước thực tế nhiều nông dân đang thiếu vốn sản xuất , một số ngân hàng có chi nhánh ở An Giang đã đưa ra nhiều chiêu thức làm ăn kiểu mới. Có ngân hàng đã buộc nông dân phải gửi lại 10% tiền vay để gửi tiết kiệm. Một nông dân ở xã An Bình (Thoại Sơn) than thở: "Ai đời đang thiếu vốn sản xuất mà lại đem tiền gửi ngân hàng?". Còn phía ngân hàng thì giải thích việc bắt buộc gửi tiết kiệm nhằm đề phòng nông dân tới kỳ đóng lãi mà không có tiền đóng sẽ có nguồn tiền để trừ vào. Hay chuyện một số ngân hàng khác "chơi kèo trên" với nông dân bằng cách lấy trước tiền lãi từ 3 đến 6 tháng hoặc toàn bộ thời hạn vay. "Sáng tạo" này của ngân hàng chẳng khác đẩy nông dân hứng chịu đủ thiệt thòi. Người trồng lúa không làm chủ được giá cả, có lãi chút ít thì cũng chỉ đủ đóng lãi cho ngân hàng và mua vật tư nông nghiệp với giá leo thang từng ngày. Nói cách khác, nông dân hiện nay giống như kẻ làm thuê. Còn lợi nhuận thì thuộc về người khác. Ôi nông dân, những người trọn cả đời lam lũ trên ruộng đồng làm ra hạt gạo đem lại nguồn thu ngoại tệ lớn cho đất nước.















