Canh tác lúa thông minh là tiền đề chuyển đổi số trong nông nghiệp và thích ứng với biến đổi khí hậu

Do ảnh hưởng của các biện pháp phòng chống dịch bệnh Covid-19, chi phí một số vật tư đầu vào phục vụ sản xuất lúa (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật,…) tăng cao, giá lúa thương phẩm sụt giảm dẫn đến sản xuất của nông dân gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, vùng đất phèn mặn do chân phèn còn (tầng sinh phèn gần tầng canh tác), khi gieo sạ theo tập quán cũ lúa thường bị ngộ độc hữu cơ, bộ rễ không phát triển được, sử dụng nhiều phân bón, đến cuối vụ lúa mới phát triển tốt. Đối với những vùng sản xuất 3 vụ lúa/năm, không có thời gian nghỉ phơi đất, cày ải cải tạo, phục hồi độ màu mỡ của đất nên lúa thường bị ngộ độc phèn, hữu cơ. Mặt khác, nông dân chưa được tiếp cận với nhiều tiến bộ kỹ thuật, cũng như chưa có sản phẩm phân bón phù hợp, kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ để thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhằm giúp nông dân tháo gỡ những khó khăn, hạn chế rủi ro trong sản xuất, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia triển khai thực hiện Chương trình “canh tác lúa thông minh” tại một số tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long (Long An, Vĩnh Long, Cần Thơ,…) trong vụ Hè Thu 2021, kết quả đạt được như sau:

Mô hình Canh tác lúa thông minh triển khai trên đất tôm - lúa tại thị xã Giá Rai - Nguồn: Hoàng Dũng

Nông dân tham gia mô hình được hỗ trợ phân Đầu Trâu mặn phèn cải tạo đất ngay đầu vụ, giúp cây lúa trong mô hình phát triển khỏe mạnh, qua đó lượng giống gieo sạ giảm từ 28,5 đến 34 kg/ha (lượng giống trước khi áp dụng mô hình từ 96 đến 126,5 kg/ha giảm xuống còn 67,5 đến 92,5 kg/ha) nhưng vẫn đảm bảo năng suất, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư giống trung bình từ 456.000 đồng - 544.000 đồng/ha. Đặc biệt, theo đánh giá của các cán bộ kỹ thuật, chuyên gia và nông dân thì phương pháp sạ cụm đảm bảo năng suất, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương pháp sạ hàng hoặc cấy. Đối với phân đạm: Lượng phân đạm giảm được từ 18,5 - 28 kg N/ha và tiền thuốc BVTV giảm từ 476.000 - 1.025.000 đồng/ha nhưng năng suất vẫn tăng từ 0,13 - 0,3 tấn/ha (tăng 1,87 - 4,3%) so với đối chứng. Về lợi nhuận: Chi phí sản xuất từ 15.897.000 đồng đến 23.093.000 đồng/ha giảm xuống còn 15.295.000 đồng đến 21.695.000 đồng/ha, giúp tiết kiệm chi phí từ 602.000 đồng đến 1.445.000 đồng/ha. Lợi nhuận thu được cao hơn đối chứng trung bình từ 1.644.300 - 3.408.000 đồng/ha (khoảng 8,65 - 14,3%). Từ những hiệu quả thiết thực của mô hình mang lại đã khuyến khích nhiều nông dân mong muốn ngành khuyến nông các cấp tạo điều kiện tập huấn, chuyển giao kỹ thuật đối với mô hình này để mô hình ngày càng mở rộng, đông đảo nông dân được tiếp cân.

Theo Gs. Ts. Nguyễn Bảo Vệ (Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ): Chương trình đi đúng hướng, trang bị cho nông dân thiết bị dự báo độ mặn, độ phèn trước khi xuống giống hoặc trước khi bơm nước vào trong ruộng, bên cạnh đó chứng tỏ cho nông dân thấy được tác dụng của cơ giới hóa trong vấn đề gieo sạ, bón phân. Trong canh tác, người nông dân tự điều chỉnh lượng giống gieo sạ phù hợp với điều kiện đất ruộng của mình; bón phân cân đối, biết đất “khỏe” hoặc không “khỏe” chổ nào để lựa chọn loại phân thích hợp; quản lý dịch hại đến ngưỡng mới tiến hành phòng trừ; tiết kiệm nước tưới thông minh thông qua việc xác định đúng thời điểm cần bơm tưới và điều chỉnh mực nước hợp lý theo nhu cầu cây lúa. Đây là chương trình có sức lan tỏa rộng, khi thấy mô hình canh tác lúa thông minh có hiệu quả, có nhiều lợi ích thì nông dân tự làm theo. Gs. Ts. Nguyễn Bảo Vệ cũng cho rằng “Chúng ta cần làm cho mô hình lan tỏa có hệ thống từ Trung ương đến tỉnh, huyện, xã, … để nông dân tiếp cận được quy trình kỹ thuật canh tác lúa thông minh. Mô hình đã có những hướng dẫn kỹ thuật, quy trình canh tác phù hợp với từng tiểu vùng sinh thái theo mùa vụ, trong đó chú ý đến chất lượng lúa gạo, bởi vì mô hình ngoài việc đạt hiệu quả về kinh tế, xã hội thì cần quan tâm đến vấn đề tiêu thụ tốt sản phẩm”.

Mô hình không những mang lại những hiệu quả về kỹ thuật, kinh tế mà còn có ý nghĩa rất lớn đối với nền nông nghiệp bền vững, Ts. Hồ Văn Chiến (nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Nam) đánh giá cao hiệu quả của phương pháp sạ cụm giúp giảm đáng kể lượng giống gieo sạ; đối với phân bón thì sản phẩm đã được công ty sản xuất cân đối nên bón đúng thời điểm là đạt; sâu bệnh ít giúp giảm được thuốc trừ sâu, nông dân thực hiện tốt 40 ngày đầu không phun thuốc, không sử dụng thuốc xử lý hạt giống. Mô hình giúp môi trường ít ô nhiễm, cuộc sống tốt hơn, kinh tế được nâng lên, đất canh tác lúa vẫn sản xuất được đối với thế hệ mai sau, đó là sự bền vững trong canh tác nông nghiệp.

Từ những kết quả mô hình mang lại, ông Lê Quốc Thanh (Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia), khẳng định “ Đây là mô hình đã tích hợp được các kết quả nghiên cứu của các Viện, Trường, kết quả phân tích của các chuyên gia, kinh nghiệm sản xuất từ nông dân đến đội ngũ khuyến nông cũng như cán bộ kỹ thuật ở địa phương”; đặc biệt hơn là đã tích hợp được những giải pháp công nghệ tiên tiến, có cả giải pháp công nghệ thiết bị, giải quyết được những công nghệ tiên tiến đầu vào (như phân bón, thiết bị bón phân, …). Chính vì vậy, mô hình rất ý nghĩa, đúng theo chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và PTNT đó là chúng ta đang tiến đến nền nông nghiệp có trách nhiệm, minh bạch và phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp thực tế sản xuất, thoát khỏi nền nông nghiệp chi phí cao, chất lượng kém. Đây là sự vào cuộc của một nền nông nghiệp chuyển đổi số, cơ sở để thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất nông nghiệp.

Để nhân rộng mô hình canh tác lúa thông minh trong thời gian tới cần: i) Hệ thống khuyến nông các cấp cần khẩn trương xây dựng kế hoạch thật cụ thể về việc tiếp tục nhân rộng, mở rộng mô hình ở địa phương mình; ii) Nông dân là người trực tiếp đồng hành cùng mô hình quan tâm chia sẽ thông tin về hiệu quả của mô hình để mọi người xung quanh tiếp cận, ứng dụng các tiến bộ, thông tin quy trình vào thực tế sản xuất; iii) Các cơ quan truyền thông tiếp tục tuyên truyền mạnh mẽ hơn nữa, tích cực chuyển tải những giải pháp, thông điệp tiến bộ kỹ thuật rộng rãi đến người sản xuất./.

         TS. Nguyễn Văn Bo - Chi cục Trồng trọt & BVTV  

Bảng giá phân bón

Ure Indo hạt đục15.300
Ure Malaysia hạt đục15.500
DAP Hàn Quốc đen 64%24.000
DAP xanh Vân Thiên Hoá 64%22.000
Ure Ninh Bình13.900
Ure Phú Mỹ15.500
Kali Canada (hồng/đỏ) (bột)13.500
Kali Phú Mỹ (hồng/đỏ) (bột)13.500
Kali Belarus (hồng/đỏ) (bột)13.500

[Xem tiếp]

Hỏi đáp

Bình Điền giải đáp các câu hỏi về việc sử dụng phân bón và phòng trừ sâu bệnh cho nhà nông.

Đặt câu hỏiXem câu hỏi

 

Tỷ giá Ngoại tệ

 


Top

Canh tác lúa thông minh là tiền đề chuyển đổi số trong nông nghiệp và thích ứng với biến đổi khí hậu

Do ảnh hưởng của các biện pháp phòng chống dịch bệnh Covid-19, chi phí một số vật tư đầu vào phục vụ sản xuất lúa (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật,…) tăng cao, giá lúa thương phẩm sụt giảm dẫn đến sản xuất của nông dân gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, vùng đất phèn mặn do chân phèn còn (tầng sinh phèn gần tầng canh tác), khi gieo sạ theo tập quán cũ lúa thường bị ngộ độc hữu cơ, bộ rễ không phát triển được, sử dụng nhiều phân bón, đến cuối vụ lúa mới phát triển tốt. Đối với những vùng sản xuất 3 vụ lúa/năm, không có thời gian nghỉ phơi đất, cày ải cải tạo, phục hồi độ màu mỡ của đất nên lúa thường bị ngộ độc phèn, hữu cơ. Mặt khác, nông dân chưa được tiếp cận với nhiều tiến bộ kỹ thuật, cũng như chưa có sản phẩm phân bón phù hợp, kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ để thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhằm giúp nông dân tháo gỡ những khó khăn, hạn chế rủi ro trong sản xuất, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia triển khai thực hiện Chương trình “canh tác lúa thông minh” tại một số tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long (Long An, Vĩnh Long, Cần Thơ,…) trong vụ Hè Thu 2021, kết quả đạt được như sau:

Mô hình Canh tác lúa thông minh triển khai trên đất tôm - lúa tại thị xã Giá Rai - Nguồn: Hoàng Dũng

Nông dân tham gia mô hình được hỗ trợ phân Đầu Trâu mặn phèn cải tạo đất ngay đầu vụ, giúp cây lúa trong mô hình phát triển khỏe mạnh, qua đó lượng giống gieo sạ giảm từ 28,5 đến 34 kg/ha (lượng giống trước khi áp dụng mô hình từ 96 đến 126,5 kg/ha giảm xuống còn 67,5 đến 92,5 kg/ha) nhưng vẫn đảm bảo năng suất, giúp tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư giống trung bình từ 456.000 đồng - 544.000 đồng/ha. Đặc biệt, theo đánh giá của các cán bộ kỹ thuật, chuyên gia và nông dân thì phương pháp sạ cụm đảm bảo năng suất, mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương pháp sạ hàng hoặc cấy. Đối với phân đạm: Lượng phân đạm giảm được từ 18,5 - 28 kg N/ha và tiền thuốc BVTV giảm từ 476.000 - 1.025.000 đồng/ha nhưng năng suất vẫn tăng từ 0,13 - 0,3 tấn/ha (tăng 1,87 - 4,3%) so với đối chứng. Về lợi nhuận: Chi phí sản xuất từ 15.897.000 đồng đến 23.093.000 đồng/ha giảm xuống còn 15.295.000 đồng đến 21.695.000 đồng/ha, giúp tiết kiệm chi phí từ 602.000 đồng đến 1.445.000 đồng/ha. Lợi nhuận thu được cao hơn đối chứng trung bình từ 1.644.300 - 3.408.000 đồng/ha (khoảng 8,65 - 14,3%). Từ những hiệu quả thiết thực của mô hình mang lại đã khuyến khích nhiều nông dân mong muốn ngành khuyến nông các cấp tạo điều kiện tập huấn, chuyển giao kỹ thuật đối với mô hình này để mô hình ngày càng mở rộng, đông đảo nông dân được tiếp cân.

Theo Gs. Ts. Nguyễn Bảo Vệ (Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Cần Thơ): Chương trình đi đúng hướng, trang bị cho nông dân thiết bị dự báo độ mặn, độ phèn trước khi xuống giống hoặc trước khi bơm nước vào trong ruộng, bên cạnh đó chứng tỏ cho nông dân thấy được tác dụng của cơ giới hóa trong vấn đề gieo sạ, bón phân. Trong canh tác, người nông dân tự điều chỉnh lượng giống gieo sạ phù hợp với điều kiện đất ruộng của mình; bón phân cân đối, biết đất “khỏe” hoặc không “khỏe” chổ nào để lựa chọn loại phân thích hợp; quản lý dịch hại đến ngưỡng mới tiến hành phòng trừ; tiết kiệm nước tưới thông minh thông qua việc xác định đúng thời điểm cần bơm tưới và điều chỉnh mực nước hợp lý theo nhu cầu cây lúa. Đây là chương trình có sức lan tỏa rộng, khi thấy mô hình canh tác lúa thông minh có hiệu quả, có nhiều lợi ích thì nông dân tự làm theo. Gs. Ts. Nguyễn Bảo Vệ cũng cho rằng “Chúng ta cần làm cho mô hình lan tỏa có hệ thống từ Trung ương đến tỉnh, huyện, xã, … để nông dân tiếp cận được quy trình kỹ thuật canh tác lúa thông minh. Mô hình đã có những hướng dẫn kỹ thuật, quy trình canh tác phù hợp với từng tiểu vùng sinh thái theo mùa vụ, trong đó chú ý đến chất lượng lúa gạo, bởi vì mô hình ngoài việc đạt hiệu quả về kinh tế, xã hội thì cần quan tâm đến vấn đề tiêu thụ tốt sản phẩm”.

Mô hình không những mang lại những hiệu quả về kỹ thuật, kinh tế mà còn có ý nghĩa rất lớn đối với nền nông nghiệp bền vững, Ts. Hồ Văn Chiến (nguyên Giám đốc Trung tâm Bảo vệ thực vật phía Nam) đánh giá cao hiệu quả của phương pháp sạ cụm giúp giảm đáng kể lượng giống gieo sạ; đối với phân bón thì sản phẩm đã được công ty sản xuất cân đối nên bón đúng thời điểm là đạt; sâu bệnh ít giúp giảm được thuốc trừ sâu, nông dân thực hiện tốt 40 ngày đầu không phun thuốc, không sử dụng thuốc xử lý hạt giống. Mô hình giúp môi trường ít ô nhiễm, cuộc sống tốt hơn, kinh tế được nâng lên, đất canh tác lúa vẫn sản xuất được đối với thế hệ mai sau, đó là sự bền vững trong canh tác nông nghiệp.

Từ những kết quả mô hình mang lại, ông Lê Quốc Thanh (Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia), khẳng định “ Đây là mô hình đã tích hợp được các kết quả nghiên cứu của các Viện, Trường, kết quả phân tích của các chuyên gia, kinh nghiệm sản xuất từ nông dân đến đội ngũ khuyến nông cũng như cán bộ kỹ thuật ở địa phương”; đặc biệt hơn là đã tích hợp được những giải pháp công nghệ tiên tiến, có cả giải pháp công nghệ thiết bị, giải quyết được những công nghệ tiên tiến đầu vào (như phân bón, thiết bị bón phân, …). Chính vì vậy, mô hình rất ý nghĩa, đúng theo chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và PTNT đó là chúng ta đang tiến đến nền nông nghiệp có trách nhiệm, minh bạch và phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp thực tế sản xuất, thoát khỏi nền nông nghiệp chi phí cao, chất lượng kém. Đây là sự vào cuộc của một nền nông nghiệp chuyển đổi số, cơ sở để thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất nông nghiệp.

Để nhân rộng mô hình canh tác lúa thông minh trong thời gian tới cần: i) Hệ thống khuyến nông các cấp cần khẩn trương xây dựng kế hoạch thật cụ thể về việc tiếp tục nhân rộng, mở rộng mô hình ở địa phương mình; ii) Nông dân là người trực tiếp đồng hành cùng mô hình quan tâm chia sẽ thông tin về hiệu quả của mô hình để mọi người xung quanh tiếp cận, ứng dụng các tiến bộ, thông tin quy trình vào thực tế sản xuất; iii) Các cơ quan truyền thông tiếp tục tuyên truyền mạnh mẽ hơn nữa, tích cực chuyển tải những giải pháp, thông điệp tiến bộ kỹ thuật rộng rãi đến người sản xuất./.

         TS. Nguyễn Văn Bo - Chi cục Trồng trọt & BVTV  

Hotline 1900 6613 Chat với chúng tôi qua Messenger Chat với chúng tôi qua Zalo Fanpage Bình Điền BFC Kênh Youtube Bình Điền BFC