( Diễn giả: TS Chu Văn Hách, Viện Nghiên cứu Lúa ĐBSCL; TS Đỗ Minh Nhựt, PGĐ Sở NN – PTNT Kiên Giang; ThS Phan Văn Tâm, Cty CP Phân bón Bình Điền)

NHỮNG KHÁC BIỆT LÚA ĐÔNG XUÂN VÀ HÈ THU

ĐBSCL hiện có khoảng 1,7 triệu ha đất trồng lúa, trong đó diện tích lúa 3 vụ/năm (đông xuân, hè thu và thu đông) khoảng 600.000 ha, diện tích làm lúa 1 vụ/năm (chủ yếu ven biển) khoảng 100.000 ha và khoảng 1 triệu ha trồng 2 vụ lúa/năm với 2 vụ chính là đông xuân và hè thu.

Vụ đông xuân xuống giống vào khoảng tháng 11-12 năm trước, thu hoạch vào tháng 3 - 4 năm sau. Đây là vụ lúa có năng suất và hiệu quả nhất bởi hội tụ được các điều kiện tự nhiên tối thích cho các quá trình sinh trưởng và phát triển của cây lúa. Vụ hè thu tiếp theo vụ đông xuân nhưng phải căn ke sao cho thời điểm thu hoạch lúa vụ này không quá 15/8, bởi sau thời điểm đấy rất dễ bị lụt.

Bị bó hẹp trong khung thời vụ như thế nên so với vụ đông xuân, lúa vụ hè thu có những bất lợi sau:

- Phải xuống giống trong điều kiện nắng nóng xen kẽ với những cơn mưa đầu mùa nên rất dễ bị xì phèn

- Không có đủ thời gian để phơi đất, cày ải nên rất dễ bị nhiễm độc hữu cơ.

- Cây sinh trưởng trong điều kiện mùa mưa, trời nhiều mây, lượng bức xạ kém, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm không cao nên năng suất lúa không cao.

- Nắng nóng và mưa nhiều nên dễ thất thoát phân bón.

NHỮNG LƯU Ý KHI BÓN PHÂN VỤ HÈ THU

Bởi có những bất lợi như trên nên so với lúa vụ đông xuân, việc bón phân cho lúa vụ hè thu có những điểm khác biệt và lưu ý như sau:

- Nhu cầu phân bón, nhất là phân đạm cho lúa vụ hè thu thấp hơn vụ đông xuân. Thông thường để đạt năng suất từ 6,5 tấn/ha trở lên, lúa vụ đông xuân ở ĐBSCL cần bón 90-100 kg N (tương đương khoảng 165-185 kg urê).

- Cần bón nhiều phân lân hơn: Với vụ đông xuân chỉ cần bón 35 – 40 kg P₂O₅ (tương đương khoảng 215 – 250 kg lân supe) nhưng với lúa vụ hè thu phải bón nhiều lân hơn bởi đất dễ bị xì phèn khiến cho một lượng lân không nhỏ khi gặp các cation Al và Fe sẽ bị biến thành dạng khó tiêu. Lượng khuyến cáo là 40 - 50 kg P₂O₅ (tương đương khoảng 250 - 315 kg lân supe), thậm chí trên đất phèn nặng phải bón tới 60 kg P₂O₅ (tương đương khoảng 375 kg lân supe)

- Lượng phân kali có thể giữ nguyên như lượng bón cho lúa vụ đông xuân (40 – 45 kg K₂O, tương đương 65 – 75 kg KCl)

- Trên chân đất phèn nặng như Đồng Tháp Mười, tứ giác Long Xuyên có thể phải bón thêm vôi với liều lượng khoảng 200 - 300 kg/ha.

- Cần cảnh giác   với việc bón thừa phân đạm: Do trời nóng, hạn nên nhiều khi bón phân đạm nhưng không thấy hiệu quả rõ rệt nên dễ lầm tưởng rằng bón ít nên bón bổ sung thêm. Hệ quả là dư đạm và cây sẽ bộc phát khi có mưa.

ĐẦU TRÂU – PHÂN HIỆU QUẢ NHẤT VỤ HÈ THU

Do các đặc điểm thời tiết và sinh lý cây trồng như đã nói ở trên giá thành lúa vụ hè thu thường cao. Để người nông dân có được lợi nhuận thì việc giảm chi phí, trong đó chi phí về phân bón là quan trọng bởi phân bón chiếm tới   30 – 35% tổng chi phí.

Lấy ví dụ, với urê bình thường thì lượng sử dụng bình quân cho mỗi ha là khoảng 175 kg, nhưng nếu dùng phân đạm hạt vàng Đầu Trâu 46A+ của Bình Điền thì chỉ cần 130 kg, giảm 35 kg. Giảm phân nhưng năng suất vẫn không giảm nhờ trong đạm hạt vàng 46A+ có hoạt chất Agrotain, chống được việc thất thoát đạm do bay hơi.

Tương tự nếu dùng DAP thông thường thì cần khoảng 100 kg/ha nhưng nếu dùng lân Đầu Trâu 46P+ thì chỉ cần 75 kg bởi trong lân Đầu Trâu 46P+ có hoạt chất Avail ngăn cản quá trình tiếp xúc giữa các cation Al, Fe với HPO₄ nên việc cố định lân bởi phèn đã không xảy ra. Agrotain và Avail đều là thành tựu nông hóa mới nhất cảu Mỹ được Bình Điền độc quyền nhập khẩu ở Việt Nam và Đông Nam Á.

Những năm trước năm 2000, nông dân ĐBSCL ven sông Tiền, sông Hậu rất chuộng dùng phân NPK 16.16.8.13S của Philippines nhờ tính hiệu quả cao của nó. Tuy nhiên việc có hàm lượng lưu huỳnh cao trong phân đã tích lũy đáng kể lượng lưu huỳnh trong đất gây ngộ độc cho cây nên hiệu quả NPK 16.16.8.13S giảm dần. Khắc phục tồn tại trên, Bình Điền có công nghệ sản xuất urê hóa lỏng, hàm lượng S trong phân giảm xuống chỉ còn dưới 5%.

Tiếp thu nhanh thành tựu mới của lỹ nghệ nông hóa của các nước phát triển, Bình Điền đã sản xuất cho ra sản phẩm phân chuyên dùng Lúa 1, Lúa 2 bón cho lúa hè thu rất có hiệu quả bởi ngoài Agrotain và Avail, còn sử dụng Penax, sản phẩm của CHLB Đức khiến cho tính chống chịu của lúa tốt hơn trong điều kiện thời tiết khó khăn.

Công ty CP Phân bón Bình Điền đã tham gia tài trợ cho nhiều cánh đồng mẫu lớn suốt từ Bắc tới Nam, Chỉ riêng từ Bình Thuận trở vào, diện tích cánh đồng mẫu lớn do Bình Điền tài trợ đã lên tới 8.000 ha.

Thực tiễn chỉ đạo kỹ thuật bón phân ở các mô hình cánh đồng mẫu lớn ở Tây Ninh, khu vực sông Vàm Cỏ giáp với Long An, các nhà nông và các kỹ sư Bình Điền rút ra kinh nghiệm, đối với những ruộng bị nhiễm phèn nặng thì trong 2 lần bón 1 và 2 nên giảm 3 kg phân chuyên dùng Lúa 1 và thêm vào 3 kg lân Đầu Trâu 46P+ thì hiệu quả sẽ cao hơn.