Tăng cường hợp tác công tư (PPP) trong hoạt động khuyến nông, thúc đẩy ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin hỗ trợ sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu ở tỉnh Sóc Trăng

Biến đổi khí hậu (BĐKH) không chỉ còn là mối nguy cơ mà đã trở thành một hiện trạng thực tế, đang có những tác động tiêu cực đến đời sống của con người và trực tiếp đến hệ thống sản xuất nông nghiệp của nhiều quốc gia, nhiều địa phương trong cả nước, trong đó có vùng ven biển khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) như tỉnh Sóc Trăng.

Những biến động về nhiệt độ không khí, sự phân bố lượng mưa, khô hạn kéo dài, xâm nhập mặn ngày càng sâu vào lưu vực nội đồng, lưu lượng dòng chảy trên các sông thay đổi tạo ra những vụ sạt lỡ nghiêm trọng, … là những chỉ số chính biểu hiện tình hình tác động của biến đổi khí hậu ở từng khu vực, từng địa phương, và cũng những thông tin này, nếu được dự tính, dự báo, đo đạc chính xác, cập nhật tổng hợp kịp thời, chuyển tải đến các nhà nghiên cứu, các cơ quan quản lý địa phương và người dùng cuối để có các phương án quản lý điều hành, điều chỉnh cơ cấu tổ chức sản xuất và bố trí mùa vụ thích hợp sẽ là một trong những giải pháp hữu ích nhằm chủ động thích ứng với những tác động bất lợi của BĐKH gây ra.

Có cùng nhận định về vấn đề nêu trên và ý tưởng ứng dụng công nghệ cảm biến trong thiết bị quan trắc nguồn nước trên sông, tích hợp với hệ thống mạng công nghệ thông tin để truyền tải đến mọi người dùng, ở mọi lúc, mọi nơi đã được Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Công ty Cổ phần phân bón Bình Điền thỏa thuận hợp tác triển khai thực hiện chương trình “Canh tác thông minh thích ứng biến đổi khí hậu vùng đồng bằng sông Cửu Long” ký kết vào ngày 06/11/2020 tại tỉnh Đồng Tháp.

Tại Sóc Trăng, chương trình đã hỗ trợ lắp đặt và chuyển giao hai trạm quan trắc nước mặn đặt trên nhánh sông (Kênh 20) thuộc địa phận giáp ranh giữa huyện Châu Thành với huyện Long Phú và trên nhánh sông Maspero thuộc địa phận giáp ranh giữa Châu Thành với thành phố Sóc Trăng. Thông tin độ mặn nước sông từ các trạm quan trắc này được cập nhật liên tục và truyền dữ liệu về hệ thống máy chủ quản lý và gửi đến mọi người dùng qua ứng dụng trên điện thoại thông minh (smart phone). Ngoài ra, chương trình cũng đã triển khai mô hình trình diễn khuyến nông, giảm giống lúa gieo sạ (100kg/ha) theo tiêu chí kỹ thuật canh tác lúa bền vững của VnSAT và sử dụng phân bón chuyên dùng cho lúa của Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền phù hợp với điều kiện đất bị nhiễm phèn nặng trong vụ Đông Xuân 2020-2021 tại xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú.

Chương trình liên kết hợp tác giữa Trung tâm Khuyến nông với Doanh nghiệp nông nghiệp đã và đang được đơn vị xúc tiến liên kết triển khai thực hiện từ nhiều năm qua. Trong kế hoạch ngắn hạn cũng như kế hoạch thường xuyên hàng năm, hoạt động hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực khuyến nông đều được duy trì và mở rộng đối tác thực hiện nhằm khai thác và phát huy tốt các nguồn lực để tăng cường hỗ trợ và nâng cao năng lực sản xuất cho bà con nông dân trong tỉnh. Có thể đơn cử như: (1) Hợp tác với Tập Đoàn Quế Lâm xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ liên kết tiêu thụ trong vùng Tôm-Lúa của huyện Mỹ Xuyên; (2) Hợp tác với Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Yanmar Việt Nam (Đại học Cần Thơ) và Công ty TNHH Syngenta Việt Nam tổ chức thao diễn ứng dụng máy cấy lúa tích hợp thiết bị phun thuốc trừ cỏ tiền nẩy mầm giúp nông dân giảm lượng giống gieo sạ (60 kg/ha) và không tốn chi phí thuê phun thuốc trừ cỏ đầu vụ.

Vào đầu năm 2021, ngay sau khi hai trạm quan trắc nước mặn chính thức vận hành, Trung tâm Khuyến nông Sóc Trăng đã phối hợp với Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức phiên Hội thảo với chủ đề “Giải pháp kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ sản xuất nông nghiệp trong điều kiện khô hạn xâm mặn tại tỉnh Sóc Trăng”. Tham dự và chỉ đạo hội thảo có Tiến sĩ Trần Tấn Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Sóc Trăng, với hơn 100 đại biểu, đại diện lãnh đạo đơn vị Chi cục Thủy Lợi, Chi cục Trồng trọt và BVTV, Trung tâm Giống Nông nghiệp, Phòng Nông nghiệp và PTNT, Trạm Khuyến nông các huyện, thị xã, thành phố và hệ thống khuyến nông viên xã, phường, thị trấn trong tỉnh đến tham dự.

Hội thảo được nghe phần trình bày báo cáo tham luận của chuyên gia nông nghiệp (PGS.TS.Mai Thành Phụng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam – nguyên Trưởng Văn phòng phía Nam, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) về những khuyến nghị các giải pháp canh tác thích hợp trong lĩnh vực trồng trọt thích ứng với tác động hạn, mặn. Các đại biểu tham dự cũng đã được chuyên gia công nghệ thông tin (Thạc sĩ Trần Hoàng Nhi, Trưởng bộ phận kỹ thuật, Công ty TNHH RYNAN TECHNOLOGIES) giới thiệu công nghệ quan trắc, công nghệ tưới tự động... và hướng dẫn cài đặt phần mềm ứng dụng RYNAN MEKONG trên các nền tảng điện thoại thông minh khác nhau (Android, IOS) để cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời những thông tin từ các trạm quan trắc trong hệ thống của vùng ĐBSCL nhằm phục vụ cho hoạt động đưa ra quyết định phù hợp với các thông tin nhận được.

Qua hội thảo, hệ thống nhân viên khuyến nông tại các xã, phường, thị trấn trong tỉnh (có sử dụng smart phone và kết nối mạng viễn thông) đều có thể cập nhật được thông tin về diễn biến độ mặn tại các trạm quan trắc và thông báo kịp thời đến bà con nông dân trong vùng và hỗ trợ nông dân cùng cập nhật thông tin giúp hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do mặn gây ra.

Nông nghiệp là một ngành sản xuất chịu nhiều rủi ro và hiện tại còn chịu nhiều rủi ro hơn từ những thách thức của BĐKH, suy giảm và thoái hóa tài nguyên thiên nhiên, cũng như các xung đột về lợi ích kinh tế, sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, tư duy lợi ích trước mắt ngắn hạn (tăng vụ, tăng năng suất bằng mọi giá), các biện pháp quản lý rủi ro chưa được hiệu chỉnh để phù hợp với điều kiện nguồn lực giới hạn và tài nguyên môi trường ngày một cạn kiệt.

Mặc dù với tầm quan trọng của các thông tin diễn biến về khí hậu, môi trường (đất, nước) đối với lĩnh vực nông nghiệp như đã trình bày ở trên, nhưng trong thực tế những thông tin hoặc các khuyến nghị nông nghiệp phù hợp không phải lúc nào cũng được truyền tải đến người dùng cuối cùng (nông dân, đơn vị sản xuất) một cách chính xác, đúng thời điểm, đúng cách và đúng đối tượng. Thiết nghĩ, Chương trình Nông nghiệp thông minh thích ứng BĐKH (Climate Smart Agriculture – CSA, FAO, 2010) cần được nhà nước các cấp, các ngành hữu quan và cộng đồng doanh nghiệp nông nghiệp vùng ĐBSCL cùng quan tâm và chung tay hợp tác chặt chẽ để thúc đẩy ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa khoa học công nghệ, tạo động lực phát triển sản xuất nông nghiệp tương xứng với tiềm năng vốn có của vùng đồng bằng châu thổ Cửu Long./.

Võ Quốc Trung

Trung tâm Khuyến nông


Top

Tăng cường hợp tác công tư (PPP) trong hoạt động khuyến nông, thúc đẩy ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ thông tin hỗ trợ sản xuất nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu ở tỉnh Sóc Trăng

Biến đổi khí hậu (BĐKH) không chỉ còn là mối nguy cơ mà đã trở thành một hiện trạng thực tế, đang có những tác động tiêu cực đến đời sống của con người và trực tiếp đến hệ thống sản xuất nông nghiệp của nhiều quốc gia, nhiều địa phương trong cả nước, trong đó có vùng ven biển khu vực đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) như tỉnh Sóc Trăng.

Những biến động về nhiệt độ không khí, sự phân bố lượng mưa, khô hạn kéo dài, xâm nhập mặn ngày càng sâu vào lưu vực nội đồng, lưu lượng dòng chảy trên các sông thay đổi tạo ra những vụ sạt lỡ nghiêm trọng, … là những chỉ số chính biểu hiện tình hình tác động của biến đổi khí hậu ở từng khu vực, từng địa phương, và cũng những thông tin này, nếu được dự tính, dự báo, đo đạc chính xác, cập nhật tổng hợp kịp thời, chuyển tải đến các nhà nghiên cứu, các cơ quan quản lý địa phương và người dùng cuối để có các phương án quản lý điều hành, điều chỉnh cơ cấu tổ chức sản xuất và bố trí mùa vụ thích hợp sẽ là một trong những giải pháp hữu ích nhằm chủ động thích ứng với những tác động bất lợi của BĐKH gây ra.

Có cùng nhận định về vấn đề nêu trên và ý tưởng ứng dụng công nghệ cảm biến trong thiết bị quan trắc nguồn nước trên sông, tích hợp với hệ thống mạng công nghệ thông tin để truyền tải đến mọi người dùng, ở mọi lúc, mọi nơi đã được Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Công ty Cổ phần phân bón Bình Điền thỏa thuận hợp tác triển khai thực hiện chương trình “Canh tác thông minh thích ứng biến đổi khí hậu vùng đồng bằng sông Cửu Long” ký kết vào ngày 06/11/2020 tại tỉnh Đồng Tháp.

Tại Sóc Trăng, chương trình đã hỗ trợ lắp đặt và chuyển giao hai trạm quan trắc nước mặn đặt trên nhánh sông (Kênh 20) thuộc địa phận giáp ranh giữa huyện Châu Thành với huyện Long Phú và trên nhánh sông Maspero thuộc địa phận giáp ranh giữa Châu Thành với thành phố Sóc Trăng. Thông tin độ mặn nước sông từ các trạm quan trắc này được cập nhật liên tục và truyền dữ liệu về hệ thống máy chủ quản lý và gửi đến mọi người dùng qua ứng dụng trên điện thoại thông minh (smart phone). Ngoài ra, chương trình cũng đã triển khai mô hình trình diễn khuyến nông, giảm giống lúa gieo sạ (100kg/ha) theo tiêu chí kỹ thuật canh tác lúa bền vững của VnSAT và sử dụng phân bón chuyên dùng cho lúa của Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền phù hợp với điều kiện đất bị nhiễm phèn nặng trong vụ Đông Xuân 2020-2021 tại xã Mỹ Phước, huyện Mỹ Tú.

Chương trình liên kết hợp tác giữa Trung tâm Khuyến nông với Doanh nghiệp nông nghiệp đã và đang được đơn vị xúc tiến liên kết triển khai thực hiện từ nhiều năm qua. Trong kế hoạch ngắn hạn cũng như kế hoạch thường xuyên hàng năm, hoạt động hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực khuyến nông đều được duy trì và mở rộng đối tác thực hiện nhằm khai thác và phát huy tốt các nguồn lực để tăng cường hỗ trợ và nâng cao năng lực sản xuất cho bà con nông dân trong tỉnh. Có thể đơn cử như: (1) Hợp tác với Tập Đoàn Quế Lâm xây dựng mô hình sản xuất lúa hữu cơ liên kết tiêu thụ trong vùng Tôm-Lúa của huyện Mỹ Xuyên; (2) Hợp tác với Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Yanmar Việt Nam (Đại học Cần Thơ) và Công ty TNHH Syngenta Việt Nam tổ chức thao diễn ứng dụng máy cấy lúa tích hợp thiết bị phun thuốc trừ cỏ tiền nẩy mầm giúp nông dân giảm lượng giống gieo sạ (60 kg/ha) và không tốn chi phí thuê phun thuốc trừ cỏ đầu vụ.

Vào đầu năm 2021, ngay sau khi hai trạm quan trắc nước mặn chính thức vận hành, Trung tâm Khuyến nông Sóc Trăng đã phối hợp với Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền tổ chức phiên Hội thảo với chủ đề “Giải pháp kỹ thuật và ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ sản xuất nông nghiệp trong điều kiện khô hạn xâm mặn tại tỉnh Sóc Trăng”. Tham dự và chỉ đạo hội thảo có Tiến sĩ Trần Tấn Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT tỉnh Sóc Trăng, với hơn 100 đại biểu, đại diện lãnh đạo đơn vị Chi cục Thủy Lợi, Chi cục Trồng trọt và BVTV, Trung tâm Giống Nông nghiệp, Phòng Nông nghiệp và PTNT, Trạm Khuyến nông các huyện, thị xã, thành phố và hệ thống khuyến nông viên xã, phường, thị trấn trong tỉnh đến tham dự.

Hội thảo được nghe phần trình bày báo cáo tham luận của chuyên gia nông nghiệp (PGS.TS.Mai Thành Phụng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam – nguyên Trưởng Văn phòng phía Nam, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) về những khuyến nghị các giải pháp canh tác thích hợp trong lĩnh vực trồng trọt thích ứng với tác động hạn, mặn. Các đại biểu tham dự cũng đã được chuyên gia công nghệ thông tin (Thạc sĩ Trần Hoàng Nhi, Trưởng bộ phận kỹ thuật, Công ty TNHH RYNAN TECHNOLOGIES) giới thiệu công nghệ quan trắc, công nghệ tưới tự động... và hướng dẫn cài đặt phần mềm ứng dụng RYNAN MEKONG trên các nền tảng điện thoại thông minh khác nhau (Android, IOS) để cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời những thông tin từ các trạm quan trắc trong hệ thống của vùng ĐBSCL nhằm phục vụ cho hoạt động đưa ra quyết định phù hợp với các thông tin nhận được.

Qua hội thảo, hệ thống nhân viên khuyến nông tại các xã, phường, thị trấn trong tỉnh (có sử dụng smart phone và kết nối mạng viễn thông) đều có thể cập nhật được thông tin về diễn biến độ mặn tại các trạm quan trắc và thông báo kịp thời đến bà con nông dân trong vùng và hỗ trợ nông dân cùng cập nhật thông tin giúp hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do mặn gây ra.

Nông nghiệp là một ngành sản xuất chịu nhiều rủi ro và hiện tại còn chịu nhiều rủi ro hơn từ những thách thức của BĐKH, suy giảm và thoái hóa tài nguyên thiên nhiên, cũng như các xung đột về lợi ích kinh tế, sản xuất nông nghiệp quy mô nhỏ, tư duy lợi ích trước mắt ngắn hạn (tăng vụ, tăng năng suất bằng mọi giá), các biện pháp quản lý rủi ro chưa được hiệu chỉnh để phù hợp với điều kiện nguồn lực giới hạn và tài nguyên môi trường ngày một cạn kiệt.

Mặc dù với tầm quan trọng của các thông tin diễn biến về khí hậu, môi trường (đất, nước) đối với lĩnh vực nông nghiệp như đã trình bày ở trên, nhưng trong thực tế những thông tin hoặc các khuyến nghị nông nghiệp phù hợp không phải lúc nào cũng được truyền tải đến người dùng cuối cùng (nông dân, đơn vị sản xuất) một cách chính xác, đúng thời điểm, đúng cách và đúng đối tượng. Thiết nghĩ, Chương trình Nông nghiệp thông minh thích ứng BĐKH (Climate Smart Agriculture – CSA, FAO, 2010) cần được nhà nước các cấp, các ngành hữu quan và cộng đồng doanh nghiệp nông nghiệp vùng ĐBSCL cùng quan tâm và chung tay hợp tác chặt chẽ để thúc đẩy ứng dụng mạnh mẽ hơn nữa khoa học công nghệ, tạo động lực phát triển sản xuất nông nghiệp tương xứng với tiềm năng vốn có của vùng đồng bằng châu thổ Cửu Long./.

Võ Quốc Trung

Trung tâm Khuyến nông

Hotline 1900 6613 Chat với chúng tôi qua Messenger Chat với chúng tôi qua Zalo Fanpage Bình Điền BFC Kênh Youtube Bình Điền BFC