Thị trường gạo thế giới năm 2007 và dự báo 2008
Năm 2007 là một năm thành công rực rỡ của ngành sản xuất và xuất khẩu lúa gạo, bởi giá liên tục tăng. Chỉ trong vòng một năm qua, giá tăng khoảng 50-85 USD/tấn. Trong hai năm qua, giá gạo toàn cầu đã tăng gấp đôi, hiện đạt mức cao nhất của 10 năm.
Gạo đồ và gạo chất lượng thấp của Thái lan có giá tăng mạnh nhất, bởi đây là nguồn cung duy nhất loại gạo này trong suốt nhiều tháng cuối năm. Giá gạo 100% đồ của Thái lan đã tăng từ 315 USD/tấn hồi đầu năm 2007 lên 390 USD/tấn vào cuối năm, từ chỗ thường thấp hơn giá gạo 5% tấm chất lượng cao, vươn lên cao hơn tới 40 USD/tấn. Giá gạo tăng mạnh không chỉ ở các thị trường nhập khẩu lớn như Indonexia, Pakistan hay Trung Quốc, mà cả ở những nước sản xuất lớn như Ấn Độ hay Việt Nam, góp phần đẩy lạm phát giá tiêu dùng tăng vọt.
Đầu tháng 8/2007, Chính phủ Việt nam quyết định tạm dừng ký hợp đồng xuất khẩu gạo, chỉ cho phép thực hiện những hợp đồng đã ký, để đảm bảo an ninh lương thực quốc gia. Tiếp đến, ngày 9/10, Ấn Độ cũng tuyên bố cấm xuất khẩu gạo phi – basmati để kiềm chế sốt giá nội địa. Sau đó, cuối tháng 10, Ấn Độ nới lỏng lệnh cấm xuất khẩu, cho phép xuất gạo phi – basmati chất lượng cao có giá trên 425 USD/tấn, theo kiến nghị của nông dân và các nhà xuất khẩu, để tận dụng cơ hội giá gạo tăng cao trên thị trường thế giới. Việc Ấn Độ và Việt Nam hạn chế xuất khẩu gạo đã tác động mạnh tới giá gạo thế giới, bởi cả Ấn Độ và Việt Nam đều là những nước xuất khẩu gạo lớn. Kết quả là khách hàng đổ dồn vào gạo Thái lan, đẩy nhu cầu gạo nước này tăng vọt, đặc biệt là gạo đồ. Xuất khẩu gạo đồ Thái lan sang châu Phi năm 2007 ước tăng tới 3,5-4 triệu tấn, và sẽ tiếp tục tăng vào 2008, so với chỉ 1,8 triệu tấn/năm gần đây.
Năm 2007, các nước xuất khẩu gạo chủ chốt nhìn chung đều đối mặt với sự hạn hẹp về nguồn cung. Ước tính mậu dịch gạo thế giới năm 2007 đạt mức cao kỷ lục, 30,2 triệu tấn, tăng 3,4% (1 triệu tấn) so với năm 2006. Nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh được coi là động lực chính dẫn đến sự gia tăng khối lượng mậu dịch gạo của thế giới trong năm 2007. Thị trường châu Á chiếm phần lớn sự gia tăng khối lượng nhập khẩu gạo toàn cầu năm 2007.
Philippine, nước nhập khẩu gạo lớn nhất châu Á, đã nhập khẩu 1,87 triệu tấn gạo năm 2007, chủ yếu từ Việt Nam, và dự kiến sẽ nhập 1,5 – 2 triệu tấn gạo năm 2008. Sản lượng gạo Philippine năm 2007 ước tăng 5% so với năm 2006, lên 16,2 triệu tấn. Trong trường hợp sản lượng gạo năm 2007 của Philippine có thể đạt mức dự báo của Bộ Nông nghiệp, khoảng 16 triệu tấn thóc, tương đương với 9,6 triệu tấn gạo, thì nguồn cung vẫn có khả năng thiếu hụt tới 2 triệu tấn do nhu cầu tiêu thụ nội địa ước đạt 11,6 triệu tấn.
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Philippine, Arthur Yap, đã chỉ thị cho Cơ quan Lương thực Quốc gia tiếp tục triển khai hoạt động thu mua gạo trên thị trường toàn cầu. Ông Yap khẳng định, nhiệm vụ tối quan trọng của Bộ Nông nghiệp là đảm bảo đủ nguồn cung gạo cho thị trường.
Xuất khẩu gạo Thái Lan cho năm 2007 ước tính đạt 9,45 triệu tấn, vượt xa mục tiêu 8,5 triệu tấn của chính phủ và càng cao hơn so với 7,5 triệu tấn xuất khẩu năm 2006. Trị giá gạo xuất khẩu năm 2007 dự báo đạt 125 tỷ Baht (3,71 tỷ USD). Thái Lan đang tăng cường sản xuất gạo hương nhài trong bối cảnh nhu cầu tăng trên toàn cầu, nhất là từ Trung Quốc, đối với các loại gạo thơm chất lượng cao. Bên cạnh đó, Thái Lan cũng đã vạch ra một chiến lược mới nhằm duy trì vị trí nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới của mình, bằng cách tăng sản lượng gạo và phát triển hoạt động marketing. Theo đó, Thái Lan sẽ đầu tư nghiên cứu về gạo, phát triển những giống lúa mới, tạo ra những sản phẩm mới làm từ gạo, kể cả dược phẩm, thực phẩm, mĩ phẩm và đồ ăn liền và tăng năng suất gạo. Chính phủ Thái cũng nỗ lực mở rộng thị trường tiêu thụ gạo của mình bằng cách cử các phái đoàn thương mại sang những thị trường mới như Senegal, Ghana, Tunisia, các Tiểu Vương quốc Arập Thống nhất và Trung Quốc. Các thị trường này rất tin tưởng vào tiêu chuẩn và chất lượng gạo Thái, và hầu hết họ đều đã tăng nhập khẩu gạo Thái Lan.
Tại Ấn Độ, một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, sản lượng đang có chiều hướng không tăng kịp nhu cầu. Năm 2006, Ấn Độ tiêu thụ 88,25 triệu tấn gạo, trong khi sản lượng là 92 triệu tấn, tức là dư thừa 4 triệu tấn, giảm so với mức dư thừa của năm trước đó, và lượng dư thừa còn giảm hơn nữa vào năm 2007, biểu hiện là giá gạo nội địa tại Ấn Độ tăng mạnh đến mức chính phủ phải tạm dừng xuất khẩu một số loại gạo. Sản lượng gạo Ấn Độ niên vụ 2007/08 dự kiến sẽ chỉ cao hơn chút ít so với mức 92,8 triệu tấn của năm 2006, và thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra là 97,43 triệu tấn.
Về triển vọng năm 2008, Uỷ ban Ngũ cốc Quốc tế (IGC) cho rằng tình trạng thắt chặt nguồn cung trên thị trường gạo sẽ còn tiếp diễn trong năm 2008. Dự báo nhu cầu gạo thế giới năm 2008 sẽ là 245 triệu tấn, nhưng sản lượng sẽ chỉ đạt 240 triệu tấn. Do vậy, thế giới sẽ vẫn thiếu 5 triệu tấn gạo, và giá sẽ tiếp tục ở mức cao, thậm chí tăng. IGC dự báo mậu dịch gạo toàn cầu sẽ chỉ tăng 1% trong năm 2008, lên 29,6 triệu tấn, so với 29,3 triệu tấn năm 2007, bởi những chính sách hạn chế xuất khẩu của Ấn Độ và Việt Nam – hai trong số những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới.
Dự báo nhu cầu mạnh có thể đẩy giá tăng hơn nữa vào đầu năm 2008. Gạo 100% B của Thái Lan có thể vượt mức giá 400 USD/tấn, so với 380 USD/tấn cuối năm 2007, trong khi gạo hương nhài sẽ đạt 700 USD/tấn so với 663 USD/tấn, do Ấn Độ và Việt Nam sẽ chưa sớm xoá bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo. Hiện gạo 25% tấm của Thái Lan có giá chào bán 350 USD/tấn, FOB Bangkok. Tuy nhiên, đồng Bath tăng giá và cước phí vận tải tăng sẽ tiếp tục là những yếu tố chính hạn chế xuất khẩu gạo Thái Lan năm 2008. Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam cũng được dự báo là sẽ tăng lên mức cao mới vào đầu năm 2008 khi các nhà xuất khẩu được phép nối lại hoạt động xuất khẩu trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng lên và nguồn cung được dự báo là sẽ không được dư dả. Khă năng phải đến tháng 2/08 Việt Nam mới xoá bỏ lệnh cấm ký hợp đồng xuất khẩu mới, khi có nguồn cung gạo mới từ vụ thu hoạch lúa đông xuân. Sản lượng thóc của Việt Nam được dự báo là vẫn ổn định, nhưng chính phủ có thể tăng lượng dự trữ lương thực trong nước phòng khi cần cứu trợ khẩn cấp, trong trường hợp xảy ra thiên tai như bão hay lũ lụt.
Năm 2008, nhập khẩu gạo vào Trung Quốc (chủ yếu là gạo thơm) và một số nước khác sẽ tăng lên. Nhập khẩu vào Irắc và Arập Xêút dự báo sẽ hồi phục, trong khi nhập vào Cuba, Mỹ, Braxin và Nga sẽ tăng lên. Tuy nhiên, nhập khẩu gạo vào Viễn Đông Á sẽ giảm 200.000 tấn xuống 8,4 triệu tấn trong năm 2008, do dự trữ gạo quốc gia và sản lượng thóc đều tăng ở Indonexia - một thị trường tiêu thụ lớn. Nhập khẩu vào Indonexia dự kiến sẽ giảm 200.000 tấn xuống 1,2 triệu tấn, trong khi nhập khẩu vào châu Phi sẽ giảm 100.000 tấn xuống 9,1 triệu tấn bởi triển vọng nguồn cung ở châu lục này sẽ tăng lên.
Dự báo Thái Lan sẽ vẫn là nguồn cung cấp chính cho nhu cầu nhập khẩu tăng trong năm 2008 nhờ lượng dự trữ quốc gia còn nhiều, 2 triệu đến 2,5 triệu tấn. Được hỗ trợ bởi nhu cầu gạo tấm mạnh, cộng với việc tăng cường xuất khẩu gạo thơm, nhất là sang Trung Quốc, xuất khẩu gạo Thái Lan năm 2008 sẽ đạt 9 triệu tấn.
Gởi bạn bè
Bản in
