ĐBSCL có diện tích trồng mía chỉ khoảng 65.000 ha nhưng cho sản lượng 5,2 triệu tấn, bình quân 80 tấn/ha (cả nước có 290.000 ha, sản lượng 16 triệu tấn, bình quân 55 tấn/ha), rất nhiều cùng như cù lao Dung (Sóc Trăng) đạt năng suất bình quân 120 tấn/ha, trên quy mô hộ nhiều gia đình đạt năng suất trên 200 tấn/ha. Đất đai màu mỡ, có nước tưới và lượng bức xạ cao là ưu thế tuyệt đối cho cây mía ở đây. Thế nhưng lợi thế đó chưa được khai thác đúng mức.

Theo PGS.TS Nguyễn Bảo Vệ, Trường ĐH Cần THơ thì mặc dù nông dân ĐBSCL đã bắt đầu làm quen với kỹ thuật canh tác mía tiên tiến nhưng còn nhiều điểm hạn chế trên cả 3 mặt (giống, kỹ thuật canh tác và thu hoạch), trong đó việc không bón lót, đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chữ đường.

Chữ đường thấp có nguyên nhân phần lớn từ việc không áp dụng đúng kỹ thuật bón phân. Người trồng mía Hậu Giang thường chia phân ra làm 3 lần bón, lần 1 sau khi mía nảy mầm (cứ 1.000 m² bón 25kg urê + 50 kg lân); lần 2 cách lần 1 bón 1,5 tháng bón 25 kg DAP + 25 kg urê; lần 3 bón lúc mía đã 6 tháng tuổi, tiếp tục bón 25 kg DAP + 25 kg urê.

Một số nông dân khác thì có biết đến vai trò của kali, thế nhưng do 2 năm lại đây phân kali giá quá cao nên lại không dùng, hoặc chỉ dùng quá ít gần ngày thu hoạch. Việc không bón lót, bón phân quá trễ, bón mất cân đối đã khiến cho chất lượng đường giảm hẳn, thông thường chữ đường đầu vụ chỉ đạt 6 độ, khiến cho việc chế biến ở nhà máy không hiệu quả.

Theo các nghiên cứu của VN và thế giới, dinh dưỡng có ảnh hưởng rất quyết định đến các yếu tố cấu thành năng suất như mật độ cây hữu hiệu, chiều cao cây, đường kính thân, trọng lượng cây, chi phối thời gian chín, hàm lượng đường, đồng thời còn ảnh hưởng đến cả vụ gốc năm sau.

Nhìn chung, mía hấp thu kali nhiều nhất, thứ đến là đạm, sau đó là lân. Thông thường muốn có được 100 tấn mía cây nguyên liệu (không kể đọt, lá…), cây cần:

N: Từ 80-180 kg, cá biệt đến 280 kg (đạm nguyên chất).

K₂O: Từ 200-270 kg, cá biệt đến 330 kg (kali nguyên chất)

P₂O₅: Từ 80-170 kg, cá biệt đến 170 kg (lân nguyên chất).

- Trong thời kỳ mầm non (từ 1-5 lá thật) mía yêu cầu nhiều nhất là đạm rồi mới đến kali và lân;

- Trong thời kỳ đẻ nhánh và đầu thời kỳ vươn cao, mía yêu cầu nhiều nhất là kali rồi mới đến lân, sau cùng là đạm;

- Trong thời kỳ mía chín (tích lũy đường) nhu cầu của mía theo thứ tự N-P-K.

Xét về khối lượng chất dinh dưỡng:

- Trong thời kỳ mầm, mía sử dụng chất dinh dưỡng ít nhất;

- Trong thời kỳ vươn lóng, mía sử dụng chất dinh dưỡng nhiều nhất;

- Trong thời ký thành thục (tích lũy đường) mía sử dụng chất dinh dưỡng ít hơn thời kỳ lóng nhưng nhiều hơn thời kỳ mầm. Đặc biệt trong thời kỳ này quá thừa hay quá thiếu đạm đều có hại-thừa đạm sẽ ảnh hưởng xấu đến chất lượng, thiếu đạm thì ảnh hưởng xấu đến năng suất và khả năng tái sinh, chất lượng mầm của vụ mía gốc tiếp theo.

Ngoài các yếu tố đa lượng NPK, mía còn cần nhiều chất trung vi lượng, nhiều nhất là magiê (Mg), sau đó là canxi (Ca), silic (Si), kẽm (Zn); mangan (Mn), đồng (Cu)…những chất trung và vi lượng này người nông dân không thể tự mua về để sử dụng làm phân bón được, nên sử dụng các loại phân đã có pha chế sẵn các nguyên tố trung vi lượng (TE). Triệu chứng thiếu NPK thì người dân đã tự nhận biết được, có khi thiếu magiê lá có những vệt sọc trắng sau lan rộng làm mất màu phần thịt lá, gân lá vẫn còn xanh, năng suất thấp. (Xem bảng)

Ngoài nguyên nhân dinh dưỡng, việc chữ đường thấp ở ĐBSCL còn do phải thu hoạch sớm trước lúa và mía chín để tránh lụt. Theo phân tích, cứ thu hoạch trước khi chín 7-10 ngày thì chữ đường bị mất 01 độ. Mía đến độ chín là mía có độ ngọt từ dưới gốc lên ngọn chênh lệch nhau không nhiều, thường chỉ là 1 độ CCS.

Theo PGS.TS Nguyễn Bảo Vệ, để giúp đồng bào vùng vượt lũ, một số nguyên cứu dùng hóa chất để thúc đẩy quá trình đang được triển khai. Từ lâu nông dân đã có mẹo dùng nước để thúc mía chín, tuy nhiên biện pháp này chỉ thúc mía chín sớm được trong khoảng 10-15 ngày vì mía quá non cũng không thể ép chín được. Mặt khác phải hết sức chính xác ngày thu hoạch vì khi đã dẫn nước vào đủ thì quá trình phân hủy đường cũng diễn ra rất nhanh sau đó, khiến cho mía bị lạt, thiệt hại rất lớn.

QUY TRÌNH BÓN PHÂN ĐẦU TRÂU CHO MÍA

LOẠI PHÂN	THỜI KỲ BÓN	SỐ LƯỢNG
Đầu trâu TE mía 1 (20.10.15 +TE)	Bón lót	300-400 kg/ha
Đầu trâu TE mía 1 (20.10.15 +TE)	Bón thúc 1 (kết thúc nảy mầm: 30-45 ngày sau xuống giống)	300-400 kg/ha
Đầu Trâu TE Mía 2 (15.7.20 +TE)	Bón thúc 2 (Kết thúc đẻ nhánh bắt đầu vươn lóng)	400-500 kg/ha

Theo Quang Ngọc - Báo Nông Nghiệp Việt Nam