Theo kinh nghiệm của nhiều bà con nông dân, vụ thu đông (vụ 3) là vụ lúa dễ làm và thường có chi phí đầu tư thấp hơn nên nếu trúng mùa sẽ có lãi cao hơn so với vụ đông xuân và hè thu. Tuy nhiên trong thực tế vụ 3 cũng thường gặp tình trạng lúa bị ngộ độc hữu cơ và nguy cơ bị rầy nâu, vàng lùn, lùn xoắn lá và sâu bệnh gây hại. Theo tập quán, khi thu hoạch lúa hè thu, nông dân thường giữ đất ngập nước để đất mềm nhằm thu hoạch xong sẽ dùng máy trục nhẹ một lần rồi sạ luôn. Cách làm này dễ dẫn đến tình trạng lúa bị ngộ độc hữu cơ, cây kém phát triển, năng suất thấp, thậm chí cây lụi đi và không cho thu hoạch nếu bị nặng và không được khắc phục đúng cách và kịp thời. Triệu chứng lúa bị ngộ độc hữu cơ cũng tương tự lúa bị vàng lùn nhưng có thêm biểu hiện rễ lúa bị thâm đen, rất mềm và bị thối, đất có mùi hôi khó chịu và khi lội xuống có nhiều bọt khí nổi lên. Các triệu chứng này biểu hiện rõ nhất ở thời kỳ 18-25 ngày sau khi sạ. Nguyên nhân là do thân và gốc lúa còn tươi bị vùi lấp ngay sau thu hoạch sẽ bị phân hủy trong điều kiện yếm khí sinh ra các axit hữu cơ và các khí độc. Chính axit hữu cơ làm đất chua, các khí độc trong đất nhiều và không đủ oxi làm lúa bị nghẹt rễ, thối rễ, rễ không hút được dinh dưỡng nên cây lúa vàng dần, lụi đi và chết. Nếu lúa bị ngộ độc hữu cơ như vậy cần bón 0,5-1 tấn vôi/ha hoặc bón 150-200kg lân thiên nhiên Indo Guano (có hàm lượng lân, canxi và silic hoạt hóa cao). Canxi và silic giúp trung hòa axit trong đất, giảm chua. Lân sẽ làm giảm độc tố sắt, nhôm gây hại rễ lúa, đồng thời kích thích lúa đâm rễ mới. Ngay sau đó tiến hành rút nước và phun hoạt chất chống ngộ độc hữu cơ Penac P của Đức cùng với phân bón lá Đầu Trâu 005 định kỳ 7 ngày/lần nhằm giải độc hữu cơ và cung cấp dinh dưỡng cấp thời cho lúa. Khi đất se mặt cũng đồng thời rễ mới đã phát triển, lá xanh trở lại, tiến hành bơm nước và bón bổ sung 150-200kg phân Đầu Trâu TE-01/ha. Sau sạ 40-45 ngày (lúa có đòng 1-2cm), bón thúc đòng 100kg phân Đầu Trâu TE-02/ha. Phun phân bón lá Đầu Trâu 007. Sau khi trỗ hoàn toàn, phun phân bón lá Đầu Trâu 009 định kỳ 7-10 ngày/lần.

Để sản xuất lúa vụ 3 thắng lợi cần áp dụng các biện pháp thâm canh tổng hợp theo các bước sau: Rút nước phơi ruộng ngay từ lúc sắp thu hoạch vụ hè thu nhằm làm đất thoáng khí. Khi thu hoạch cần cắt gần sát gốc lúa để thu bớt thân lá ra khỏi ruộng. Có thể cày lật đất và để ải 2-3 tuần, sau đó mới bơm nước và bừa trục. Nếu có điều kiện nên bón lót vôi hoặc 150-200kg lân thiên nhiên Indo Guano/ha. Áp dụng sạ đồng loạt theo lịch thời vụ của ngành nông nghiệp để né rầy và sạ hàng để tiết kiệm chi phí giống. Sau sạ 5-7 ngày khi mặt ruộng đã se lại, cần bơm nước vào vừa đủ. Sau sạ 7-10 ngày, bón thúc lần 1 từ 100-150kg phân Đầu Trâu TE-01/ha. Sau sạ 15-20 ngày, tiến hành bón thúc đợt 2 bằng phân Đầu Trâu TE-01 với lượng 100-150kg/ha. Có thể bổ sung 0,5-1kg Penac P của Đức bằng cách trộn chung với phân bón gốc hay phun qua lá nhằm chống ngộ độc hữu cơ. Phun phân bón lá Đầu Trâu 005 định kỳ 7-10 ngày/lần nhằm giúp lúa đẻ nhánh khỏe, đẻ tập trung. Sau sạ 30-35 ngày cần rút nước trong ruộng để hạn chế lúa nảy thêm chồi vô hiệu, đồng thời giúp rễ lúa ăn sâu, cây cứng, khỏe. Sau sạ 40-45 ngày, lúa bắt đầu có đòng (đòng 1-2cm) tiến hành bón thúc đón đòng với lượng 100kg phân Đầu Trâu TE-02. Phun phân bón lá Đầu Trâu 007. Sau khi lúa trỗ thoát cần phun phân bón lá Đầu Trâu 009 định kỳ 7-10 ngày/lần nhằm dưỡng hạt, giúp sáng hạt. Khi lúa chín sáp, tiến hành rút nước nhằm kích thích rễ lúa ăn sâu, cây cứng, chống đổ tốt và để khi lúa chín mặt ruộng vừa đủ cứng giúp thu hoạch bằng máy được dễ dàng. Thăm đồng thường xuyên để phát hiện sâu bệnh và phòng trừ kịp thời. Áp dụng các biện pháp tổng hợp trên, chắc chắn sẽ tránh được ngộ độc hữu cơ và lúa vụ 3 sẽ trúng, giá thành sản xuất lúa thấp, nông dân có nhiều lợi nhuận.

TS Nguyễn Xuân Trường - Phòng Marketing